Cursus Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Orde in de klas is een vraagstuk waar iedere docent mee te maken krijgt. De cursus Vriendelijk Orde Houden in de Klas (VOH) biedt verschillende invalshoeken voor het op een vriendelijke en duidelijke manier verzorgen van een uitdagend lesaanbod met als gevolg minder verstoringen van de les. Hoe goed een docent ook lesgeeft, altijd kan er een verstoring plaatsvinden. Met VOH los je die verstoring eenvoudig op.

De vijf invalshoeken komen samen in het hoofdstuk orde maken. De manier waarop VOH orde maakt is ingegeven door Gert Biesta: “Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor orde in de klas. En gaat het niet meer om Orde maken en Orde geven dan om Orde houden?”

Doel formuleren is onderdeel van de cursus

De coach helpt de cursist bij het ontwikkelen van een eigen repertoire en bij het zoeken naar oplossingen die bij hem of haar passen. Tijdens de cursus vraagt de coach vier keer welk onderwerp van VOH voor de cursist belangrijk is. Elke keer geeft de cursist éérst aan hoe hij of zij daar zelf mee omgaat en pas daarna geeft de coach, puttend uit eigen ervaring en verwijzend naar orde maken, de cursist een advies. De cursist bepaalt zodoende met eigen doelstellingen de koers van de cursus en daarom is iedere individuele cursus zowel voor de cursist als voor de coach een avontuur. De coach wacht met het geven van een oplossing en voorkomt daarmee het te snel geven van ongevraagd advies (Waarom uw oplossing mijn probleem is).

De relatie tussen cursist en coach bij deze cursus is te vergelijken met wat VOH voorstelt bij leerlinggestuurd onderwijs. Het doel van de docent/coach is om de leerling/cursist invloed te geven op het leerproces.

Duur en begeleiding

De cursus duurt vier uur met daarbij een half jaar begeleiding per mail.

Volgorde van werken

Bij Zelfstudie geeft VOH een advies voor een volgorde van werken.

Nieuwsbericht op deze site over de cursus Vriendelijk orde houden in de klas

Preventief – curatief

Bij ‘Orde Maken‘ maakt VOH verschil tussen preventief en curatief. Het preventieve deel is hieronder schuingedrukt, het curatieve deel is dikgedrukt. Opvallend is dat het preventieve deel groter is dan het curatieve. Bij ‘Orde maken’ zorg je ervoor dat je:

  1. zelf geen ruis veroorzaakt
  2. streng verandert in duidelijk
  3. vriendelijkheid ziet als een kracht
  4. vriendelijkheid en duidelijkheid combineert
  5. docent gestuurd onderwijs en leerling gestuurd onderwijs afwisselt. Met de laatste werkvorm maak je leerlingen eigenaar maakt van hun eigen leerproces
  6. leerlingen zich kunnen concentreren
  7. het onderwijsproces ontspannen aan- en bijstuurt

Bij dit alles vermijd je zowel té vriendelijk zijn als té streng zijn.

Bewezen methode

Hoe je ook lesgeeft, er kan altijd een verstoring plaatsvinden. Bij een verstoring is het goed te weten hoe je die oplost.
Daarbij stuur je gedrag eerst aan, zonder dat dit leerlingen tijd kost en daarna stuur je het bij. Bijsturen kost een leerling wel tijd. Leerlingen willen geen tijd kwijtraken en daarom stoppen zij met het verstoren van de les als ze merken dat jij gaat bijsturen. Zowel aansturen als bijsturen doe je op een vriendelijke manier, waardoor je met je leerlingen in verbinding blijft. Daarnaast creëer je een uitdagende leeromgeving waarbinnen talenten tot hun recht komen en iedereen kan zijn wie hij is.

Resultaat beoordelen

Bij de module beoordelen tref je vergelijkbare vragenlijsten aan voor jou als docent en voor leerlingen. Daarmee kun je inschatten of je als docent Vriendelijk orde houdt.

Als je al een tijdje werkt met VOH kun je deze vragenlijst gebruiken om jezelf te begeleiden of je kunt supervisie aanvragen door een coach van VOH.

Uitgebreide vragenlijst van VOH

Succesvol toegepast

Deze manier van orde maken is inmiddels succesvol toegepast door leerkrachten, docenten en begeleiders van het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, MBO, HBO, de lerarenopleiding, door leraren die een speciaal vak geven op de basisschool, bij de opvang van lessen die uitvallen en bij naschoolse opvang.

Voor iedereen die werkzaam is in het onderwijs

De informatie op deze website is bedoeld voor iedereen die werkzaam is in het onderwijs en is uitgesplitst in verschillende modules. Er zijn veel overeenkomsten tussen primair- en voortgezet onderwijs, maar er zijn ook verschillen. Deze verschillen benoemen wij per module. Ook benoemen wij de verschillen in aanpak tussen docent gestuurd onderwijs (frontaal lesgeven) en leerling gestuurd onderwijs (zelfstandig werken).

Opvoedingsstijl

Vriendelijk orde houden is een vreedzame opvoedingsstijl die betrokken, begripvol, accepterend, sturend, uitnodigend en vertrouwenwekkend is. Het is een transparante stijl van opvoeden waarbij je op een duidelijke manier redelijke grenzen aangeeft. Kinderen voelen zich bij deze opvoedingsstijl gewaardeerd (Lees het blog Autoritatieve opvoeding).

Deelnemen

Via de homepage van deze site kunt u producten bestellen zoals de cursus ‘Vriendelijk orde houden in de klas’, ons cursusboek of onze informatiefolder. Als u een product aanklikt, komt u bij onze webwinkel. In de webwinkel ziet u een beschrijving van het product. Boven deze beschrijving staan linken naar de voor dat product relevante voorwaarden. U kunt er ook voor kiezen zelfstandig met de site aan de slag te gaan via Zelfstudie

Een nieuwsbericht op deze site over Opvoedingsstijl

Autoritatieve opvoeding

De kern van Vriendelijk orde houden

Als het gaat om ‘Orde Maken’ zijn er sterke verbanden tussen het opvoeden van kinderen in een gezin en het leiden van een groep of klas. In beide gevallen werken meerdere volwassenen samen. Als die volwassenen samenwerken dan heeft dat voordelen voor het kind/de leerling. De samenwerking tussen docent en leidinggevende zoals beschreven op deze site is hiervan een voorbeeld.

In het gezin

Wie verantwoordelijk is voor kinderen, krijgt te maken met verantwoordelijkheden op het gebied van:

  • Voeding, Verzorging en Verbinding. De aandacht is gericht op het fysieke en emotionele welzijn in het moment en is (daardoor) in hoge mate onvoorwaardelijk. Kernwoorden zijn zorgzaam, invoelend, emotioneel, verbonden/verbindend, vriendelijk en bevestigend.
  • Het scheppen en in stand houden van voorzieningen en structuren: wat is er nodig of gewenst, wat kunnen we daarvoor tot stand brengen, wat hebben we daarvoor nodig, hoe krijgen en houden we het werkend en wat is daarin ieders rol/taak. Dat omvat ook de randvoorwaarden van het samenleven: wat zijn de regels, wat moet wel en wat mag niet en binnen welke grenzen. Kernwoorden zijn verstandelijk, overkoepelend, analytisch, structurerend, duidelijk, begrenzend en handhavend.

Bij gezinnen met twee ouders, zijn beide ouders voor beide taken verantwoordelijk, deels verdelen zij deze taken. Als er in een gezin maar één ouder is, komen beide verantwoordelijkheden op de schouders van deze ene ouder.

In het onderwijs

Niet alleen bij gezinnen met één ouder speelt dit fenomeen van het dragen van alle verantwoordelijkheid. In het onderwijs ben je, als je voor een groep staat, alleen verantwoordelijk voor kinderen. Je vervult dan de rol van pedagoog en bent tevens verantwoordelijk voor beide in de linker kolom genoemde taken. Dat is een grote verantwoordelijkheid en niet elke rol is jou van nature op het lijf geschreven.

  • Je kunt eenzijdig de zorgzame, invoelende, vriendelijke rol op je nemen. Als duidelijkheid hierbij ontbreekt (wellicht uit vrees voor confrontatie), ben je té toegeeflijk en missen de leerlingen begrenzing. Daar komen ordeproblemen van, met als gevolg dat leerlingen grenzen overschrijden ten koste van jou en de groep.
  • Je kunt eenzijdig de verstandelijke, structurerende en begrenzende rol kiezen. Als zorgzaamheid hierbij ontbreekt (wellicht uit vrees om kwetsbaar over te komen), ben je té streng en is de relatie tussen jou en de leerling koel. Leerlingen voelen zich dan niet met jou verbonden, waardoor ze zich niet voegen naar jouw behoeften en die van de groep. Daar komen ordeproblemen van met als gevolg dat leerlingen grenzen overschrijden ten koste jou en de groep.

Lesgeven met plezier

Wie werkzaam is in het onderwijs, wil daar ook plezier aan beleven, anders is werk in het onderwijs niet vol te houden. Door eerst ‘orde te maken‘, zijn leerlingen minder geneigd de les te verstoren. Als een leerling, ondanks jouw inspanning om eerst orde te maken, toch de les verstoort, reageer je eerst met aansturen. Als dat niet volstaat houd je orde d.w.z. stuur je bij op een duidelijke en vriendelijke manier. Op deze manier kost bijsturen weinig energie. De manier waarop je aanstuurt en bijstuurt is op deze site uitgewerkt voor zowel frontaal lesgeven als voor zelfstandig werken.

Effectief lesgeven: combineer vriendelijk en duidelijk

De onderstaande film laat zien hoe je de klas of groep succesvol kunt leiden door de invalshoek ‘Vriendelijk’ te combineren met de invalshoek ‘Duidelijk’. Geen vriendelijkheid zonder duidelijkheid (=toegeeflijk) en geen duidelijkheid zonder vriendelijkheid (=streng), maar de combinatie van beide aspecten: vriendelijk én duidelijk.

Nederlandstalig

Engelstalig

Vriendelijk en duidelijk in plaats van toegeeflijk of streng

De cursus Vriendelijk Orde Houden in de Klas vervangt ‘toegeeflijk’ of ‘streng’ door ‘vriendelijk én duidelijk’ en geeft vijf invalshoeken om daarmee aan de slag te gaan.

Alle beladen gedragingen die verbinding in de weg staan (zoals fronzen, boos kijken, waarschuwen, dreigen, schreeuwen, op hun nummer zetten, de les lezen en eruit sturen) heb je dan niet meer nodig.

(Gebrek aan) waardering voor de deskundigheid van de leraar

Ordeproblemen spelen een minder grote rol naarmate jouw leerlingen jouw deskundigheid herkennen en waarderen. Ze zoeken dan minder snel de grenzen op. Helaas hebben veel docenten moeite om hun deskundigheid en hun aantrekkelijke leerwegen voor het voetlicht te brengen als gevolg van ordeverstoringen door leerlingen die geen boodschap hebben aan hun deskundigheid. Deze leerlingen zorgen voor onrust, waar zowel de docent als goedwillende leerlingen nadeel van ondervinden. Dan is het niet eenvoudig om de aandacht te richten op de les.

Samenvatting Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Samenvatting Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Reacties op de cursus Vriendelijk orde houden in de klas

Een deelnemer aan het woord:

De rust en reflectie die achter de aanpak van Vriendelijk Orde Houden zit, is goed voor de kinderen en voor mij. We zijn nog niet waar ik wil zijn maar ik ben al veel minder moe.

Ervaringsverhalen

Wil je lezen over ervaringen van docenten met Vriendelijk orde houden? Lees dan de onderstaande voorbeelden die te vinden zijn bij het tabblad nieuws en dan bij het kopje Testimonials.

Meer informatie

Wil je meer weten over de achtergrond van Vriendelijk orde houden? Lees dan het tabblad Over ons of bekijk de blog De lerende docent van Johan ’t Hart of de blog van Wietske Tijssen De lerende juf.