Cursus Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Orde in de klas is een vraagstuk waar iedere docent mee te maken krijgt. De cursus Vriendelijk Orde Houden (VOH) biedt verschillende invalshoeken voor het op een vriendelijke en duidelijke manier verzorgen van een uitdagend lesaanbod met als gevolg minder verstoringen van de les.

VOH onderscheidt vijf invalshoeken waarmee je  orde maakt. Elke invalshoek is weer onderverdeeld in verschillende deelgebieden.  Elk deelgebied is te beschouwen als een zelfstandige module die een bijdrage leveren aan orde. Dat VOH orde maken centraal stelt, heeft te maken met een advies  van Gert Biesta:

Bij orde maken zorg je ervoor dat je:

  1. zelf geen ruis veroorzaakt,
  2. streng verandert in duidelijk,
  3. vriendelijkheid ziet als een kracht,
  4. vriendelijkheid en duidelijkheid combineert,
  5. leerlingen eigenaar maakt van hun eigen leerproces,
  6. leerlingen zich kunnen concentreren,
  7. het onderwijsproces ontspannen aan- en bijstuurt.

Bij VOH vermijd je zowel té vriendelijk zijn als té streng zijn.

Bewezen methode

Deze manier van orde maken is inmiddels succesvol toegepast door leerkrachten, docenten en begeleiders van het po, vo, mbo, hbo, leraren opleiding, door leraren die een speciaal vak geven op de basisschool, bij de opvang van lessen die uitvallen en bij naschoolse opvang. De informatie op deze site is bedoeld voor iedereen die werkzaam is in het onderwijs. Er is veel overlap tussen primair- en voortgezet onderwijs, maar er zijn ook verschillen. Deze verschillen benoemen wij per module.

Terminologie

Tijdens het ontwerpen van deze cursus zijn wij termen gaan gebruiken die van wezenlijk belang zijn voor onze manier van werken. Die termen schrijven wij met een hoofdletter. Een paar voorbeelden van met hoofdletter geschreven termen: Tip, Tipboek, Tijdrovende opdracht, Handelingsladder (onze naam voor escalatieladder) en Spiegelmap.

Als voorbeeld zie je hiernaast een afbeelding van de Spiegelmap die je als docent kunt gebruiken bij frontaal lesgeven. Het doel van deze Spiegelmap en de afbeeldingen daarvan, is onder andere dat je voor de hele klas zichtbaar maakt hoeveel Tips je al hebt gegeven tijdens frontaal lesgeven (Dit kun je ook aan de klas duidelijk maken door op het bord met grote cijfers 1 en 2 te schrijven).

Lees meer bij de inleiding: Terminologie Vriendelijk orde houden

Spiegelmap in het onderwijs // Cursus Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Zichtbaar maken gegeven Tips bij frontaal lesgeven met Spiegelmap

Over de cursus

Vriendelijk orde houden verzorgt een ééndaagse cursus + coaching voor docenten en studenten. De ééndaagse cursus geven we doorgaans in Amsterdam voor maximaal twee personen, maar het is ook mogelijk om met ons een andere locatie af te spreken. Je kunt je ook opgeven voor een onlinecursus. Die geven we aan slechts één persoon tegelijk.

Lees meer: Cursistgestuurde cursus

Cursusmateriaal

Bij de cursus hoort online materiaal waarmee je een vriendelijke en duidelijke leeromgeving creëert met kansen voor leerlingen om (een deel van) hun eigen leerproces aan te sturen.

Motto

Vriendelijk orde houden komt voort uit de Stichting Rapucation met als motto:

In het onderwijs willen wij een vriendelijke en duidelijke leeromgeving creëren, zodat talenten tot hun recht komen en iedereen kan zijn wie hij is.

Wat je kunt verwachten

Vriendelijk orde houden helpt je bij het vinden van antwoorden op deze vragen:

  • Hoe krijg ik een betere band met mijn leerlingen?
  • Hoe geef ik het goede voorbeeld?
  • Hoe stuur ik storend gedrag op een vriendelijke én duidelijke manier eerst aan en vervolgens bij?
  • Hoe voorkom ik dat ik een leerlingen uit de les verwijder en daarmee de band met hen beschadig?

Cursusagenda en aanmelden

Je kunt je hier opgeven voor cursus. Wij zijn flexibel wat betreft data, neem daarvoor contact met ons op via info@rapucation.eu. Wellicht kunnen we de door jouw gewenste datum toevoegen aan de al beschikbare data. Je kunt ook een cursusboek kopen of een gratis introductiefolder bestellen. Het online materiaal is voor iedereen gratis toegankelijk.

De kern van Vriendelijk orde houden

Als het gaat om ‘Orde Maken’ zijn er sterke verbanden tussen de opvoeding van kinderen in een gezin en het leiden van een groep of klas. In beide gevallen werken meerdere volwassenen samen. Als die volwassenen op een lijn staan heeft dat voordelen voor het kind/de leerling.

Lees meer: Bijsturen met hulp leidinggevende

Een nieuwsbericht op deze site over het verschil tussen een autoritatieve opvoeding en de aanpak van Vriendelijk orde houden.

Autoritatieve opvoeding

In het gezin

Wie verantwoordelijk is voor kinderen krijgt te maken met twee verantwoordelijkheden met een verschillende aard.

  • Voeding, Verzorging en verbinding. De aandacht is gericht op het fysiek en emotioneel welzijn in het moment en is (daardoor) in hoge mate onvoorwaardelijk. Kernwoorden zijn zorgzaam, invoelend, emotioneel, verbonden/verbindend, vriendelijk en bevestigend.
  • Het scheppen en in stand houden van voorzieningen en structuren: wat is er nodig of gewenst, wat kunnen we daarvoor tot stand brengen, wat hebben we daarvoor nodig, hoe krijgen en houden we het werkend en wat is daarin ieders rol/taak. Dat omvat ook de randvoorwaarden van het samenleven: wat zijn de regels, wat moet wel en wat mag niet en binnen welke grenzen. Kernwoorden zijn verstandelijk, overkoepelend, analytisch, structurerend, duidelijk, begrenzend en handhavend.

Bij gezinnen met twee ouders, zijn beide ouders voor beide taken verantwoordelijk, deels verdelen zij deze taken. Als er in een gezin maar één ouder is, komen beide verantwoordelijkheden op de schouders van deze ene ouder.

In het onderwijs

Niet alleen bij gezinnen met één ouder speelt dit fenomeen van het dragen van alle verantwoordelijkheid. In het onderwijs ben je, als je voor een groep staat, alleen verantwoordelijk voor kinderen. Je vervult dan zowel de rol van pedagoog als de beide in de linker kolom genoemde verantwoordelijkheden. Dat is een grote verantwoordelijkheid en niet elke rol is jou van nature op het lijf geschreven.

  • Je kunt eenzijdig de zorgzame, invoelende, vriendelijke rol op je nemen. Als duidelijkheid hierbij ontbreekt (wellicht uit vrees voor confrontaties), ben je té toegeeflijk en missen de leerlingen begrenzing. Daar komen ordeproblemen van met als gevolg dat leerlingen grenzen overschrijden ten koste jou en de groep.
  • Je kunt eenzijdig de verstandelijke, structurerende en begrenzende rol kiezen. Als zorgzaamheid hierbij ontbreekt (wellicht uit vrees om kwetsbaar over te komen), ben je té streng en is de relatie tussen jou en de leerling koel. Ook daar komen ordeproblemen van. Leerlingen voelen zich dan niet met jou verbonden, waardoor ze zich niet voegen naar jouw behoeften en die van de groep. Daar komen ordeproblemen van met als gevolg dat leerlingen grenzen overschrijden ten koste jou en de groep.

Nieuwsberichten op deze site over opvoeding:

Effectief lesgeven: combineer vriendelijk en duidelijk

Wie werkzaam is in het onderwijs, wil daar ook plezier aan beleven, anders is het niet vol te houden. Door eerst ‘orde te maken’, kost ‘orde houden’ (Aansturen en bijsturen) minder energie.

De onderstaande film laat zien hoe je de klas of groep succesvol kunt leiden door de invalshoek Vriendelijk te combineren met de invalshoek Duidelijk. Geen vriendelijkheid zonder duidelijkheid (=toegeeflijk) en geen duidelijkheid zonder vriendelijkheid (=streng), maar de combinatie van beide aspecten: vriendelijk én duidelijk.

Nederlandstalig

Engelstalig

(Gebrek aan) waardering voor de deskundigheid van de leraar

Natuurlijk spelen de vertoonde ordeproblemen een minder grote rol naarmate jouw leerlingen jouw deskundigheid herkennen en waarderen. Ze zoeken dan minder snel de grenzen op. Helaas hebben veel docenten moeite om hun deskundigheid en hun aantrekkelijke leerwegen voor het voetlicht te brengen als gevolg van ordeverstoringen door leerlingen die geen boodschap hebben aan hun deskundigheid. Deze leerlingen zorgen voor  onrust, waar zowel de docent als goedwillende leerlingen nadeel van ondervinden. Dan is het niet eenvoudig om de aandacht te richten op de les.

Vriendelijk en duidelijk in plaats van toegeeflijk of streng

De cursus Vriendelijk Orde Houden in de Klas vervangt ‘toegeeflijk’ of ‘streng’ door ‘vriendelijk én duidelijk’ en geeft vijf invalshoeken om daarmee aan de slag te gaan.

Alle beladen gedragingen die verbinding in de weg staan (zoals fronzen, boos kijken, waarschuwen, dreigen, schreeuwen, op hun nummer zetten, de les lezen en eruit sturen) heb je dan niet meer nodig.

Vriendelijk orde houden vervangt ‘streng’ door ‘duidelijk’ waarbij je als docent eerst aanstuurt zonder dat dit leerlingen tijd kost en daarna bijstuurt. Bijsturen kost leerlingen wel tijd en dat vinden ze niet leuk vandaar dat ze het bijsturen vermijden en indirect ook stoppen met het verstoren van de les. Zowel aansturen als bijsturen doe je op een vriendelijke manier waardoor je met je leerlingen in verbinding blijft. Daarnaast creëer je een uitdagende leeromgeving waarbinnen talenten tot hun recht komen en iedereen kan zijn wie hij is.

Samenvatting Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Samenvatting Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Aansturen en bijsturen

Vriendelijk Orde Houden onderscheid vier neutrale handelingen, waarmee je in elke situatie een vriendelijk, duidelijk en gepast antwoord geeft op een verstoring van de les.

Primair onderwijs

  1. Aansturen met lichaamstaal zoals aankijken, positie ten opzichte van een leerling, geluiden of gebaren;
  2. Aansturen met Tips, die je noteert en telt;
  3. Bijsturing met een Tijdrovende opdracht (een tekening of opdracht waarin de leerling antwoord geeft op een aantal vragen. Hiermee geeft de leerling aan wat er is gebeurd en hoe de verstoring voortaan voorkomen kan worden), die je zo snel mogelijk met de leerling bespreekt in een kindgesprek.
  4. Gesprek met ouders naar aanleiding van de ingevulde Tijdrovende opdracht. In dit gesprek maak je afspraken over het bijsturen van deze leerling, waarmee leerling, ouders en leerkracht akkoord gaan.

Voortgezet onderwijs

  1. Aansturen met lichaamstaal
  2. Aansturen met Tips die je noteert en telt.
  3. Bijsturen met een Tijdrovende opdracht. Een Tijdrovende opdracht is een brief aan jou waarin de leerling aangeeft wat er is gebeurd en hoe de verstoring voortaan voorkomen kan worden. De leerling levert deze brief op een afgesproken moment bij jou in waarbij je kort de inhoud van de brief met de leerling bespreekt.
  4. Als een leerling, ook niet in tweede instantie, de opdracht bij jou inlevert, vraag je aan de leerling om de opdracht in te leveren bij de schoolleiding. Pas als dat is gebeurd mag de leerling weer bij jou in de les. Met deze laatste handeling voorkom je conflicten tussen jou en de leerling.

Orde Maken

Als je op een ontspannen manier storend gedrag van leerlingen aanstuurt en bijstuurt, en daarnaast een uitdagende les verzorgt, ontstaat een aantrekkelijk leerklimaat.

Vier adviezen van Vriendelijk Orde Houden:

  1. Vervang toegeeflijk door vriendelijk (zorgzaam en verbindend)
  2. Vervang streng door duidelijk (structurerend en begrenzend )
  3. Combineer vriendelijk en duidelijk (zorgzaam, verbindend, structurerend en begrenzend)
  4. Verzorg een uitdagende lesinhoud

Reacties op de cursus Vriendelijk orde houden in de klas

Een deelnemer aan het woord:

De rust en reflectie die achter de aanpak van Vriendelijk orde houden zit, is goed voor de kinderen en voor mij. We zijn nog niet waar ik wil zijn maar ik ben al veel minder moe.

Ervaringsverhalen

Wil je lezen over ervaringen van docenten met Vriendelijk Orde Houden? Lees dan de onderstaande voorbeelden die te vinden zijn bij het tabblad nieuws en dan het kopje Testimonials.

Meer informatie

Wil je meer weten over het ontstaan van Vriendelijk orde houden? Lees dan het tabblad Over ons of bekijk de blog De lerende docent van Johan ’t Hart of de blog van Wietske Tijssen De lerende juf.