Lees- en werkwijzer

Bij het maken van deze cursus kozen we voor een bepaalde indeling van informatie en een specifieke volgorde waarin je die informatie tot je neemt en verwerkt. Wij raden aan om eerst de onderstaande lees- en werkwijzer te lezen, voordat je aan de slag gaat met het cursusmateriaal.

Inhoud

  1. Terminologie
    1.1 Tip
    1.2 Tipboek
    1.3 Spiegelmap
  2. Navigeren
  3. Advies volgorde van werken
  4. Vaste rubrieken per onderwerp
  5. Aanspreekvorm bij onderwerpen

1 Terminologie

Het verdient aanbeveling om onbekende termen aan het begin van een les te behandelen. Daarmee voorkom je dat je een rookgordijn opwerpt voor je leerlingen. Als zij termen niet kennen, zullen zij lang niet altijd naar de betekenis vragen. Voorkom daarom onduidelijkheid en bespreek de moeilijke woorden. Deze tip passen wij nu direct toe op de termen die wij vanaf nu gaan gebruiken en die enige toelichting nodig hebben.

Bij het samenstellen van lesmateriaal voor Vriendelijk orde houden zijn in de loop der jaren een aantal termen geïntroduceerd. Daarbij zijn

  1. termen die wij van anderen hebben overgenomen, zoals Verwachtingsmanagement
  2. termen waaraan wij een eigen interpretatie hebben gegeven zoals, Kader, Protocol, (Self) Assessment, Tip
  3. termen die wij hebben gemunt zoals Interventiepalet, Tipboek, Spiegelmap.

Klik voor uitleg over deze termen op de linken hierboven. Nu volgt een toelichting bij de termen zonder link:

1.1 Tip

In de normale betekenis is een ‘tip’ een vrijblijvend advies: de ontvanger mag het gegeven advies negeren als hij dat wil. Bij Vriendelijk orde houden in de klas geven wij het woord ‘tip’ een andere betekenis, namelijk: een positief geformuleerde algemene aanwijzing die in de plaats van een waarschuwing komt. Door een waarschuwing of boos worden te vervangen door een positief geformuleerde en vriendelijk gegeven aanwijzing is het mogelijk om tijdens het Orde maken vriendelijk te blijven. Met een tip vraagt de docent een leerling vriendelijk en duidelijk om verbetering van gedrag, bovendien doet de tip een appèl op alle leerlingen (Geef en administreer tips, Beperk aantal tips)

1.2 Tipboek

Tijdens de les noteer je tips in een klein aantekenboekje van formaat A7 of A6 met daarop in grote letters “Tipboek” en jouw naam. Noteer naam, de korte positieve tip en de datum én noteer of de tip gegeven is tijdens een klassikale situatie (K) of tijdens zelfstandig werken (Z). Je Tipboek heb je altijd bij de hand. Er zijn boekjes verkrijgbaar met een pen er aan vast. Zo verspil je geen tijd met het zoeken van een pen. Ook noteer je in je Tipboek wie je een Tijdrovende opdracht geeft.

Na enige ervaring met deze manier van werken, is het pakken van het Tipboek, voor de leerlingen al een signaal dat ze beter kunnen stoppen met ongewenste gedrag! Als het Tipboek een opvallende kleur of uiterlijk heeft (roze met glitters) heeft het ook een duidelijk signaalfunctie (Geef en administreer tips, Beperk aantal tips).

1.3 Spiegelmap

Een spiegelmap is een driehoekige multomap die je gebruikt als hulpmiddel in je les om aan te geven hoe ver je leerlingen verwijderd zijn van een Tijdrovende opdracht.

Deze drie afbeeldingen verzamel je in een Spiegelmap. Bij Orde houden gebruik je in klassikale situaties deze drie afbeeldingen om aan te geven hoeveel tips je hebt gegeven. Hierdoor zien de leerlingen aankomen wanneer de grens is bereikt. Zodra die in zicht is, vermijden leerlingen storend gedrag dat direct zou kunnen leiden tot een Tijdrovende opdracht. N.B. de volgorde is altijd blauw groen oranje, ga niet terug als leerlingen zich beter gaan gedragen.

Download het Powerpoint document op deze pagina: Signalen-aanwijzingen, om de afbeeldingen hiernaast uit te printen en eventueel aan te passen. Die afbeeldingen kun je opbergen in jouw eigen Spiegelmap. Dit is een driehoekige multomap die als een soort flap-over werkt (Spiegel de sfeer)

2 Navigeren

De cursus begint op deze pagina ‘Lees- en werkwijzer’. Bovenaan (en onderaan deze pagina) zie je nu blauwe actieve links.
Naast de link ‘Lees- en werkwijzer’ zie je de link ‘Inleiding’. Deze pagina dient als overkoepelende inleiding van de cursus, die een aantal essentiële concepten introduceert en van elkaar afgrenst. Die informatie is onmisbaar voor een goed begrip van alles wat daarna voorbijkomt in de hoofdstukken:

  1. Orde maken
  2. Orde houden
  3. Implementeren

De pagina’s ‘Orde maken’, ‘Orde houden’ en ‘Implementeren’ bieden je een overzicht van alle onderdelen die in die hoofdstukken aan bod komen: de hoofdstukinleidingen en alle afzonderlijke onderwerpen. Je kunt altijd terug navigeren naar het overzicht van het betreffende hoofdstuk. Als je een pagina opent, staan bovenaan én onderaan de pagina links waarmee je verder kunt navigeren.

3 Advies volgorde van werken

Bij elk onderwerp staat bij ‘Volgorde van werken’ vermeld wanneer dit onderwerp een rol speelt in de aanpak van Vriendelijk orde houden. Een pijl geeft aan waar het onderwerp zich in het spectrum van onderwerpen bevindt.

Daarnaast bepaal je zelf welk onderwerp voor jou belangrijk is. Ga daar eerst aan de slag. Gebruik de nu volgende indeling om te bepalen waar je mee wilt beginnen.

  1. In hoofdstuk 1: Orde Maken,  staan aanwijzingen voor de manier waarop je met de klas en met de individuele leerling omgaat (Kennismaken, Let op lichaamstaal, Gebruik lichaamstaal, Verwachtingsmanagement, Toon gewenst gedrag, Geef en administreer tips) en over het maken van afspraken met de klas (Kader).
  2. In hoofdstuk 2: Orde Houden, lees je vervolgens hoe je orde kunt houden.
  3. in hoofdstuk3: Implementeren, hoe je de methode kunt implementeren in jouw lessen en opleidingsinstituut.

4 Vaste rubrieken per onderwerp

  • Inleiding/samenvatting
  •  Anekdote/Citaat/Belevingsfilmpje (niet bij elk onderwerp)
  •  Affirmatie
  • NU-vraag en THUIS-vraag
  • Introductievideo
  • Voorbeelden die horen bij het onderwerp
  • Inhoudsopgave
  • De relatie van het onderwerp tot de overige onderwerpen van Vriendelijk orde houden in de klas
  • Wat gebeurt er als je het onderwerp wel of niet toepast?
  • Meer informatie over het onderwerp
  • Tips en Valkuilen

Meestal staat er na een citaat een verwijzing naar de pagina met een overzicht van de gebruikte literatuur. Daar staan alfabetisch de auteurs met een jaartal waarin hun boek is uitgekomen. Soms gaat de verwijzing naar een website of naar een afbeelding.

5 Aanspreekvorm bij de onderwerpen

Alle onderwerpen van de cursus beginnen met een alinea in de derde persoon: “…..de docent…”

Direct na de eerste alinea met een inleiding over het onderwerp, volgt een schuingedrukte alinea. Deze alinea staat in de eerste persoon: (…..ik kan…) In deze alinea ben je zelf aan het woord, de zin is zo geformuleerd dat het lijkt alsof je het onderwerp al beheerst. Je kunt je door deze zin voorstellen hoe nuttig het is om dit onderwerp te gaan bestuderen en toe te passen (affirmatie).

Ook de direct daaropvolgende twee vragen zijn opgesteld in de eerste persoon.

Als eerste de NU-vraag, deze dient als nulmeting. Je beschrijft bij deze vraag je huidige manier van werken wat betreft dit onderwerp. Interpreteer deze vraag als volgt: “Wat doe ik nu al goed m.b.t dit onderwerp?”
De tweede vraag is de THUIS-vraag: Deze vraag gaat over de veranderingen die je zelf gaat aanbrengen of al hebt aangebracht. Interpreteer deze vraag als volgt: “Welke veranderingen ga ik aanbrengen zodat mijn lessen of de samenwerking binnen de school nog beter verlopen m.b.t. dit onderwerp?”

De manier van werken met nu- en thuis-vragen is een vorm van Assessment. Meer informatie over Assessment tref je aan bij het onderwerp Assessment. Dit onderwerp valt onder het hoofdstuk 1 Orde maken.

Vervolgens spreken we je aan als docent in de tweede persoon: (…..je kunt..)

Veel plezier en succes!

Is deze cursus ook iets voor je collega’s? Ook zij kunnen zich aanmelden via de pagina Deelnemen.

Credits
John Hendriks – Docentopleider Horeca & Voeding
Coördinator H&V Faculteit Onderwijs en Opvoeding HvA
Tijdens een gastles van Vriendelijk orde houden op de HvA gaf John Hendriks aan dat iedere docent elke les eerst de moeilijke woorden zou moeten behandelen die voorkomen in zijn les. Dankzij dit advies begint de cursus Vriendelijk orde houden met het bespreken van de door ons gebruikte terminologie.