2. Duidelijk

Duidelijk is een van de vijf invalshoeken van Vriendelijk orde houden (VOH). De docent maakt orde door duidelijk te zijn. Duidelijkheid ontstaat als de docent onderwijsdoelen en kader vaststelt en per werkvorm aangeeft wat de leerlingen concreet gaan doen.

Door duidelijk te zijn maakt ik orde. Onderwijsdoelen en kader geven iedereen richting. Beide hang ik als aparte mededeling aan de muur. Met verwachtingsmanagement maak ik op het bord duidelijk wat ik van mijn leerlingen per werkvorm verwacht.

Het is mooi om te zien als leerlingen intrinsieke gemotiveerd zijn. Door het kader, de onderwijsdoelen en door verwachtingsmanagement krijgt hun ontwikkeling de juiste koers en durf ik ze los te laten“.

Duidelijk zonder vriendelijk is al snel té streng.
“Bismarck reageerde nooit positief op een opgeheven vingertje.”
Prideaux (2018)

Nu beantwoorden

Hoe zorg ik nu voor duidelijkheid?

Thuis beantwoorden

Hoe zorg ik in de toekomst voor duidelijkheid?

Duidelijkheid door een kader

Inleiding

Met duidelijkheid maak je orde. Onderwijsdoelen maken duidelijk waaraan we werken: (Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming). Een kader maakt duidelijk op welke manier we aan de onderwijsdoelen werken: (Vriendelijk en duidelijk). Met verwachtingsmanagement geeft je leerlingen concrete aanwijzingen per werkvorm.

Duidelijkheid is een van de vijf aspecten die bijdragen aan een goede orde:

  1. Vriendelijk
  2. Duidelijk (deze pagina)
  3. Lesinhoud
  4. Observeren
  5. Aansturen en bijsturen

1 Volgorde van werken

Als je een nieuwe groep voor het eerst ziet, stel je dan vriendelijk op, ook al is de groep onrustig. Zou je daar meteen onrustig op reageren, dan geef je op dat moment niet het goede voorbeeld..

De eerste keer dat je de aandacht van de groep hebt, bespreek je direct het kader (onderdeel van de invalshoek duidelijk) waarbij je aangeeft dat jij van iedereen, dus ook van jezelf, verwacht vriendelijk en duidelijk te zijn. Pas als je dat hebt aangegeven kun je beginnen om gedrag aan te sturen of bij te sturen.

2 Onderwijsdoelen

Gert Biesta definieert drie domeinen: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming. Onderwijs dat zich naast kwalificatie, ook richt op socialisatie en persoonsvorming laat leerlingen als uniek persoon naar voren komen.

De drie domeinen geven mij houvast bij het samenstellen van een les. De lesstof beschouw ik hierdoor als middel voor zowel kwalificatie, socialisatie als persoonsvorming.

Lees meer

 

3 Kader

Een kader geeft docent en leerlingen algemene aanwijzingen voor gedrag. Met  een duidelijk kader ziet de docent direct wie zich wel of niet aan het kader houdt.

Een kader geeft richtlijnen voor gedrag. Het beschrijft een na te streven ideaal. Tussen ideaal en praktijk zal altijd een zekere spanning bestaan. Als het kader een gezamenlijk ideaal duidelijk en bondig vastlegt, is de kans groot dat iedereen zich eraan wil houden. Zo ontstaat wederzijds vertrouwen.

Kinderen herkennen dat regels die het kwetsen van anderen voorkomen, morele regels zijn. Turiel definieert die regels als gerelateerd aan “rechtvaardigheid, rechten, en welzijn die voorschrijven hoe mensen met elkaar om horen te gaan”Haidt (2012)

Lees meer

4 Verwachtingsmanagement

Met verwachtingsmanagement maakt een docent duidelijk wat leerlingen te doen staat bij de start van een nieuwe activiteit.

Een docent die een les voorbereidt, heeft een beeld voor ogen van wat de leerlingen in de les gaan doen. De docent verwacht iets van de leerlingen. Met verwachtingsmanagement maakt de docent deze verwachtingen efficiënt en effectief aan de leerlingen duidelijk. De leerlingen weten dan bijvoorbeeld welke spullen ze moeten pakken en wat ze daar mee gaan doen. Zo gaat iedereen rustig en gericht aan het werk.

“Met verwachtingsmanagement zorg ik voor duidelijkheid en help ik de leerlingen om snel aan de slag te gaan.”

Lees meer

5 Wel of niet duidelijk

Wel duidelijk

Als de onderwijsdoelen duidelijk zijn, als het kader bekend is en als je concreet aangeeft wat je van leerlingen verwacht met verwachtingsmanagement, ontstaat een les zonder ruis en maak je orde.

Niet duidelijk

Als je niet duidelijk bent, b.v. je geeft geen grenzen aan, dan zoeken leerlingen de grens op met als gevolg verstoringen van de les. Maar ook als je je beperkt tot een eenzijdig onderwijsdoel, zullen leerlingen die juist behoefte hebben aan andere doelen zich tekort gedaan voelen. Ook als je vergeet om aan te geven wat je van de leerlingen verwacht bij een bepaalde activiteit, geef je ruimte aan verstoringen.

6 Samenvatting

Door duidelijk te zijn maak je orde, en ontstaat een les zonder ruis.

Credits
Gert BiestaGert Biesta heeft drie domeinen bepaald die centraal horen te staan in het onderwijs: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming. Voor onderwijsgevenden is het een uitdaging deze drie dimensies in balans te houden.
Eveline Busch – BazaltTijdens de ontmoeting tussen de organisaties Basalt en Vriendelijk orde houden, spraken wij af dat Eveline Busch zou meekijken bij een cursus Vriendelijk orde houden. Tijdens die cursus noemde zij de term Verwachtingsmanagement. Sindsdien is dat de naam van een van de drie aspecten van de invalshoek Duidelijk van VOH