2. Duidelijk

Duidelijk is een van de vijf invalshoeken van Vriendelijk orde houden (VOH). Docenten maken orde door duidelijk te zijn. Duidelijkheid zowel voor zichzelf tijdens het voorbereiden van lessen als duidelijkheid voor de leerlingen ontstaat als docenten onderwijsdoelen en kader vaststellen en met de groep bespreken en per werkvorm aangeven wat de leerlingen concreet gaan doen.

Door duidelijk te zijn maakt ik orde. Onderwijsdoelen en kader geven iedereen richting. Beide hang ik als aparte mededeling aan de muur. Met verwachtingsmanagement maak ik op het bord duidelijk wat ik van mijn leerlingen per werkvorm verwacht.

Duidelijk zonder vriendelijk is al snel té streng.
“Bismarck reageerde nooit positief op een opgeheven vingertje.”
Prideaux (2018)

Nu beantwoorden

Hoe zorg ik nu voor duidelijkheid?

Thuis beantwoorden

Hoe zorg ik in de toekomst voor duidelijkheid?

Duidelijkheid door een kader

Duidelijkheid is een van de vijf invalshoeken van Vriendelijk orde houden die bijdragen aan een goede orde:

  1. Vriendelijk
  2. Duidelijk (deze pagina)
  3. Lesinhoud
  4. Observeren
  5. Aansturen en bijsturen

Inleiding

De invalshoek Duidelijk en de deelgebieden daarvan zijn te zien als losse modules. Met een of meer modules zorg je er in je lessen voor duidelijkheid en daarmee maak je orde.

De deelgebieden van deze invalshoek zijn: Onderwijsdoelen, Kader en Verwachtingsmanagement.

Met duidelijkheid maak je orde. Met onderwijsdoelen geef je richting aan het onderwijs (Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming). Door een kader aan te geven, maakt je duidelijk hoe we werken (Vriendelijk en duidelijk). Met verwachtingsmanagement geeft je concrete aanwijzingen per werkvorm.

Hierbij de kanttekening dat duidelijkheid alleen niet volstaat. Vriendelijk orde houden (VOH) raadt aan om duidelijkheid te combineren met vriendelijkheid. Pas dan kun je ongestoord lesgeven.

Inhoudsopgave

  1. Belang van duidelijk
    1.1 Wel duidelijk
    1.2 Niet duidelijk
    1.3 Starten met duidelijk
  2. Onderwijsdoelen
  3. Kader
  4. Verwachtingsmanagement
  5. Samenvatting
  6. Credits

1 Belang van duidelijk

1.1 Wel duidelijk

Je gebruikt onderwijsdoelen om je les voor leerlingen interessant te maken, met het kader geef je aan hoe je wilt dat iedereen, dus jij ook, zich opstelt. Per werkvorm geef je duidelijk aan wat je van leerlingen verwacht met verwachtingsmanagement. Je bent duidelijk en daarom is er geen ruis in je les. Je maakt orde.

1.2 Niet duidelijk

Je bent niet duidelijk, de verwarring die daardoor ontstaat zorgt voor onrust.

1.3 Starten met duidelijk

Duidelijk zonder vriendelijk is al snel streng. Dat is niet nodig:

vriendelijk

Als je een nieuwe groep voor het eerst ziet, stel je dan vriendelijk op ook al is de groep onrustig. Als je op hun onrust ook weer met onrust reageert, geef je op dat moment niet het goede voorbeeld.

+ duidelijk

  • Als je voor de eerste keer de aandacht hebt van de groep, bespreek je direct het kader waarbij je aangeeft dat jij zelf gaat proberen vriendelijk en duidelijk te zijn. Als dat niet lukt, mogen jouw leerlingen je daarop aanspreken. Ook geef je aan dat jij omgekeerd van hen vraagt vriendelijk en duidelijk te zijn. Je laat weten dat je hen hierop aanspreekt als dat niet lukt (Aansturen en bijsturen).
  • Bij de lessen die je maakt betrek je naast Kwalificatie ook Socialisatie en Persoonsvorming (Onderwijsdoelen). Daarmee maak je je lessen voor de leerlingen aantrekkelijk.
  • Per werkvorm geef je duidelijk aan wat je van je leerlingen verwacht (Verwachtingsmanagement).

Als je dit alles met de groep hebt besproken en  jij bent zowel vriendelijk als duidelijk dan begrijpen je leerlingen dat het noodzakelijk is dat, als een leerling storend gedrag vertoont, jij dit aanstuurt en/of bijstuurt.

Bekijk ook de invalshoeken Vriendelijk, Lesinhoud, Observeren en Aansturen en bijsturen.

Wil je dat jouw leerlingen ook buiten jouw lokaal profiteren van de invalshoek duidelijk? Zet Vriendelijk orde houden dan schoolbreed in (Implementeren).

2 Onderwijsdoelen

Gert Biesta definieert drie domeinen: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming. Onderwijs dat zich naast Kwalificatie, ook richt op Socialisatie en Persoonsvorming laat leerlingen als uniek persoon naar voren komen. De drie domeinen geven docenten houvast bij het samenstellen van lessen. In hun lessen besteden zij zowel aandacht aan Kwalificatie als aan Socialisatie en Persoonsvorming.

Ik betrek bij de voorbereiding van mijn lessen de drie domeinen van Biesta. Daarmee verruim ik de activiteiten van de les voor mijn leerlingen. Door aandacht te besteden aan de drie domeinen zijn mijn lessen voor de leerlingen afwisselend en uitdagend.

Lees meer

3 Kader

Een kader geeft docenten en leerlingen algemene aanwijzingen en een richtlijn voor gedrag. Het beschrijft een na te streven ideaal. Tussen ideaal en praktijk bestaat altijd een zekere spanning. Als het kader een gezamenlijk ideaal is dat duidelijk en bondig is vastgelegd, is de kans groot dat iedereen zich eraan houdt. Zo ontstaat wederzijds vertrouwen. Met een duidelijk kader zien docenten direct wie zich wel of niet aan het kader houdt.

Door te kijken of leerlingen zich houden aan het kader (invalshoek Observeren) zie ik direct of het nodig is dat ik het gedrag van een leerling aanstuur.

Kinderen herkennen dat regels die het kwetsen van anderen voorkomen, morele regels zijn. Turiel definieert die regels als gerelateerd aan “rechtvaardigheid, rechten, en welzijn die voorschrijven hoe mensen met elkaar om horen te gaan”Haidt (2012)

Lees meer

4 Verwachtingsmanagement

Met verwachtingsmanagement maken docenten duidelijk wat leerlingen te doen staat bij de start van een nieuwe activiteit. Bij het voorbereiden van een les hebben zij een beeld voor ogen van wat de leerlingen in de les gaan doen, zij verwachten iets van de leerlingen. Met verwachtingsmanagement maken zij deze verwachtingen efficiënt en effectief aan de leerlingen duidelijk. De leerlingen weten dan bijvoorbeeld welke spullen ze moeten pakken en wat ze daar mee gaan doen. Zo gaat iedereen rustig en gericht aan het werk.

Met verwachtingsmanagement zorg ik voor duidelijkheid en help ik de leerlingen om snel aan de slag te gaan.

Lees meer

5 Samenvatting

Als je zowel duidelijk als vriendelijk bent, geef je ongestoord les.

6 Credits

Gert Biesta Gert Biesta heeft drie domeinen bepaald die centraal horen te staan in het onderwijs: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming. Voor onderwijsgevenden is het een uitdaging deze drie dimensies in de juiste balans aan te bieden.
Eveline Busch – Bazalt Tijdens de ontmoeting tussen de organisaties Basalt en Vriendelijk orde houden, spraken wij af dat Eveline Busch zou meekijken bij een cursus Vriendelijk orde houden. Tijdens die cursus noemde zij de term Verwachtingsmanagement. Sindsdien is dat de naam van een van de drie aspecten van de invalshoek Duidelijk van VOH