2.1 Onderwijsdoelen

Gert Biesta definieert drie domeinen: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming. Onderwijs dat zich naast Kwalificatie, ook richt op Socialisatie en Persoonsvorming laat leerlingen als uniek persoon naar voren komen. De drie domeinen geven docenten houvast bij het samenstellen van lessen.

Ik betrek bij de voorbereiding van mijn lessen de drie domeinen van Biesta. Met verschillende soorten activiteiten die aansluiten op deze domeinen maak ik mijn lessen afwisselend en uitdagend.

Nu beantwoorden

Welke doelen streef ik nu na met mijn onderwijs?

Thuis beantwoorden

Welke doelen streef ik in de toekomst na met mijn onderwijs?

Onderwijsdoelen is een van de drie onderdelen van de invalshoek ‘Duidelijk’. De andere twee onderdelen zijn kader en verwachtingsmanagement.

Voorbeelden

betekenisvol onderwijs

Inleiding

Dit deelgebied Onderwijsdoelen van de invalshoek Duidelijk van Vriendelijk orde houden (VOH) is te zien als een losse module. Met deze module maak je zowel voor jezelf als voor je leerlingen duidelijk waar het in het onderwijs om draait en daarmee maak je orde.

Door bij je voorbereiding de drie domeinen van Biesta te betrekken, verruim je de activiteiten van de les voor je leerlingen. Met de drie domeinen staan in jouw lessen zowel Kwalificatie, Socialisatie als Persoonsvorming centraal.

  • Richt je je geheel op Kwalificatie en centrale toetsing, dan is het resultaat min of meer gekwalificeerde leerlingen die jouw vakkennis overnemen.
  • Richt je je naast kwalificatie ook op Socialisatie en Persoonsvorming, dan bereid je je leerlingen voor op hun rol in de maatschappij en komen je leerlingen door jouw manier van lesgeven naar voren als uniek volwassen persoon.

Bij deze site schrijven wij consequent de drie domeinen met een hoofdletter om aan te geven dat Vriendelijk orde houden in de klas aan elk domein een aangepaste formulering geeft.

Het deelgebied Onderwijsdoelen hoort bij de invalshoek Duidelijk van VOH

Overzicht van Vriendelijk orde houden.

Inhoudsopgave

  1. Belang van onderwijsdoelen
    1.1 Drie domeinen
    1.2 Beperkt onderwijsdoel
    1.3 Starten met onderwijsdoelen
  2. Aangepaste formulering drie domeinen door VOH
  3. Doelgroep
  4. Balans
  5. Vertrouwen
  6. Samenvatting

1 Belang van onderwijsdoelen

1.1 Drie domeinen

Met de drie domeinen als startpunt voor een les verbreed je je aanbod en maak je je lessen voor je leerlingen interessant. Bij succesvol aandacht besteden aan Persoonsvorming, stel je een leerling in staat een eigen koers (met vallen en opstaan) te vinden. Persoonsvorming vereist vrijheid en die valt niet af te dwingen. Met Socialisatie zorg je ervoor dat je leerlingen goed kunnen samenwerken en hun verantwoording op school en hopelijk ook daarbuiten nemen. Met Kwalificatie zorg je ervoor dat je leerlingen beschikken over noodzakelijke kennis en vaardigheden.

1.2 Beperkt onderwijsdoel

Je kunt verschillende uitgangspunten kiezen om een nieuwe les of een serie lessen voor te bereiden. Je kunt de basisstof als uitgangspunt nemen, een lijst die jouw sectie heeft samengesteld met onderwerpen. Je kunt ook vaardigheden als uitgangspunt nemen of de eindexameneisen. Deze punten zijn voornamelijk gericht op kwalificatie. Daarmee geef je leerlingen minder de kans zich op sociaal en persoonlijk vlak te ontwikkelen.

1.3 Starten met drie domeinen

Starten met de drie domeinen vereist van jou de nodige voorbereiding.

Wil je dat jouw leerlingen ook buiten jouw lokaal profiteren van de module onderwijsdoelen? Zet Vriendelijk orde houden dan schoolbreed in (Implementeren).

2 Aangepaste formulering drie domeinen door VOH

Hieronder volgen de drie domeinen van Gert Biesta die door Vriendelijk orde houden (VOH) in maart 2021 zijn aangepast. In de huidige formulering zijn de doelstellingen schoolbreed in te zetten. Of je nu leerling, docent, schoolleider of op school een ondersteunende taak hebt, de doelstellingen gelden voor iedereen.

Kwalificatie – Dit heeft te maken met overdracht en verwerving van kennis, vaardigheden en houdingen die kwalificeren om ‘iets’ te doen, zowel voor een beroep als voor het leven in een complexe moderne samenleving.

Socialisatie – Dit heeft te maken met inleiding in- en verbinding met bestaande tradities en praktijken – zowel sociaal-culturele, politieke, religieuze en levensbeschouwelijke praktijk, als beroeps- en professionele praktijken.

Persoonsvorming – Daarbij kun je denken aan kwaliteiten als zelfstandigheid, verantwoordelijkheid en ook volwassenheid.

vergelijk de oorspronkelijke formulering met nieuwe formulering

3 Doelgroep

In de oorspronkelijke formulering stond deze doelgroep vermeld: kinderen en jongeren. In een nieuwe formulering van de drie domeinen is deze doelgroep weggelaten waardoor ook docent, schoolleiding, en onderwijs ondersteunend personeel tot de doelgroep behoren (schoolbreed).

Door ook de term ‘onderwijs’ weg te laten uit de oorspronkelijke formulering krijgen de domeinen ook buiten het onderwijs algemene geldigheid voor iedereen die ergens nieuw is.

In de nieuwe formulering krijgt iedereen (ook docenten, schoolleiding en onderwijs ondersteunend personeel) de kans om constant nieuwe kennis op te blijven doen. Dat gebeurt op vrijwillige basis en vanuit eigen motivatie. De drie domeinen zijn nu zo ruim geformuleerd dat schoolbreed iedereen ervan kan profiteren.

4 Balans

Het bereiken van de juiste balans tussen de drie domeinen is, in en buiten het onderwijs, een levenslange zoektocht. Eenzijdige aandacht voor Kwalificatie en toetsing gaat ten koste van Socialisatie en Persoonsvorming: Biesta 2012

Als je aandacht besteedt aan Persoonsvorming, gaat dat samen met tegenspraak. Houd daar rekening mee en leer ermee omgaan. Door mee te bewegen met de wensen van je leerlingen help je hen te komen waar ze willen zijn.

5 Vertrouwen

Als je aan de slag gaat met VOH, is vertrouwen in je leerlingen een voorwaarde. Alleen als je ernaar streeft je leerlingen (deels) los te laten, ontwikkelen zij zich tot unieke personen. De vrijheid die je je leerlingen geeft, perk je op twee manieren in: Je vraagt je leerlingen zich te houden aan het kader én je vraagt aan hen op een verantwoordelijke manier om te gaan met de door jou geboden vrijheid. Daarmee geeft VOH vorm aan de ideeën die Gert Biesta formuleert in ‘Het prachtige risico van onderwijs’.

Wil je het vertrouwen van je leerlingen winnen, dan is een goede verstandhouding met hen een vereiste en is het aan te raden een dominante houding te vermijden.

6 Samenvatting

Het doel van het onderwijs is leerlingen voor te bereiden op hun rol in de maatschappij. Door bij jouw lesvoorbereiding de drie domeinen, Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming te betrekken, verbreed je je aanbod en maak je je lessen voor je leerlingen aantrekkelijk.