3.1.4 Cursistgestuurde cursus

De invalshoek Lesinhoud van Vriendelijk orde houden (VOH) staat voor een groot deel in het teken van leerlinggestuurd onderwijs en het stimuleren van samenwerking. Wie de cursus Vriendelijk orde houden in de klas heeft gevolgt of wie erover leest op onze site, kan ervoor kiezen om in de eigen lespraktijk op een vergelijkbare manier aan de slag te gaan.

Als je leerlingen de onderstaande korte vragenlijst over jou positief beoordelen, is dat een signaal dat je aan de slag kunt gaan met leerlinggericht onderwijs. Vandaar dat wij dit voorbeeld hier als eerste geven:

Voorbeeld 1

Korte vragenlijst over jouw stijl van lesgeven. Jij en twee leerlingen beantwoorden dezelfde vragen. Zoek een coöperatieve leerling uit en een minder coöperatieve leerling om de vragen aan voor te leggen. Daarmee is het mogelijk jouw eigen inschatting van jouw manier van lesgeven te vergelijken met die van leerlingen.

Als je dit een paar keer hebt gedaan, kun de vragen ook digitaal via b.v. survey monkey door de hele klas laten beantwoorden.

1 = niet mee eens 5 = mee eens.

Observatie door docent

Ik praat zacht en verstaanbaar als ik lesgeef.

Ik beschouw mijzelf als een vriendelijke docent.

Ik geef duidelijk aan wat ik vraag van de leerlingen.

Bij mij in de les doen leerling wat ik van hen vraag.

Observatie door twee leerlingen

De docent praat zacht en verstaanbaar tijdens het lesgeven.

De docent is vriendelijk.

De docent geeft duidelijk aan wat we moeten doen.

Ik doe wat docent van mij vraagt.

1 2 3 4 5

1 2 3 4 5

1 2 3 4 5

1 2 3 4 5

1 2 3 4 5

1 2 3 4 5

1 2 3 4 5

1 2 3 4 5

Voorbeeld 2

Als je al een tijdje werkt met VOH kun je deze vragenlijst gebruiken om jezelf te begeleiden of je kunt supervisie aanvragen door een coach van VOH.

Uitgebreide vragenlijst van VOH

Inleiding cursistgestuurde cursus

De overeenkomst tussen ‘cursistgestuurde cursus’ en ‘leerlinggericht onderwijs’ is dat je bij dit type onderwijs zelf bepaalt wat je wilt leren en daarmee aan de slag gaat. Zowel tijdens de cursus Vriendelijk orde houden als in jouw lessen waarbij je leerlinggestuurd werkt, krijgen cursisten en leerlingen de gelegenheid hun eigen ontwikkeling vorm te geven. Zij bepalen doelen en een strategie om hun doelen te behalen. Zowel de manier waarop jij leerlinggericht werkt met je leerlingen als de manier waarop een coach van VOH de cursus geeft, zijn vraaggericht.

Als jij een cursus VOH volgt, vraagt de coach jou een module te kiezen die vervolgens als eerste aan bod komt. Vervolgens vraagt de coach hoe je tot nu toe met de gekozen module bent omgegaan. Daarna bespreken wij alternatieven die staan beschreven in de module en bekijken wij links die behulpzaam kunnen zijn bij de manier waarop jij omgaat met de gekozen module. Na de cursus stuurt de coach jou in een mail de besproken links.

Thuis bepaal je bij deze module een doel ter verbetering van jouw onderwijspraktijk. Daar ga je mee aan de slag.

Inhoud

  1. Cursist stelt een doel en beoordeelt zichzelf
    1.1 Voorbeeld van het kiezen van een module van VOH
    1.2 Zelf een Keuze maken – Aanpak en planning
    1.3 Leerlinggericht onderwijs toepassen in de praktijk
  2. Leerlingen beantwoorden vragen over docent
  3. Coach beantwoord vragen van cursist

1 Cursist stelt een doel en beoordeelt zichzelf

VOH onderscheidt vijf invalshoeken die zijn verdeeld in meerdere modules. Jij kiest een voor voor jou relevante invalshoek. Daarmee ga je in een eigen tempo aan het werk. Bij het bestuderen van modules op de site van Vriendelijk orde houden stel je jezelf steeds deze drie vragen:

Hoe ga ik nu met deze module om? In hoeverre beheers ik deze module al, wat doe ik tot op heden al goed? (“NU” vragen)
Wat wil ik in de toekomst met deze module bereiken?  (“THUIS” vragen). VOH raadt cursisten aan over de gekozen module meerdere bronnen te raadplegen en ook om deskundigen te raadplegen.

1.1 Voorbeeld van het kiezen van een module van VOH

Nu volgt een uitwerking van een NU- en een THUISvraag. Een cursist kiest de module Observeren

Eerst vraagt de coach de cursist te beschrijven waarom deze module is gekozen, en hoe de cursist daar nu mee omgaat. Daarmee geeft de cursist antwoord op de NUvraag: Welke lichaamstaal en welk taalgebruik herken ik tot op heden als voorbode van storend gedrag?

Samen bespreken we de manier waarop jij hiermee omgaat en bekijken we bij deze module relevante links. Na afloop van de cursus stuurt de coach jou de besproken links. Thuis beantwoord je vervolgens deze vraag:

THUISvraag: Op welk type lichaamstaal en op welk taalgebruik ga ik in de toekomst nog meer letten.

Raadpleeg daarbij de site en neem contact op collega’s, deskundigen én raadpleegt via de mail de coach.

1.2 Zelf een keuze maken – Aanpak en planning

Na de cursus maak je een selectie van voor jou relevante verbeterpunten.  Gedurende een zelf te bepalen periode werkt je aan het door jou gestelde doel. In die periode pas je consequent je nieuwe plannen toe. Pas als je geruime tijd iets consequent hebt geprobeerd, is er effect en verschil merkbaar. Na die periode beantwoord je de vraag in hoeverre je doel is bereikt.

Als je een doel slechts ten dele behaalt, verdient het aanbeveling om bij een volgende module een kleiner en meer haalbaar doel te stellen. Omgekeerd, als je je doel ruimschoots bereikt, kun je bij een volgende keuze een ambitieuzer doel stellen. Na een succeservaring ga je verder met de volgende stap. Vergeet niet dat je in dit proces ook jouw leerlingen om suggestie en aanvullingen te vragen én jouw leerstijl kunt laten beoordelen (zie voorbeeld 1 hierboven)

Tot een half jaar na de cursus krijg je begeleiding door een coach van VOH. De coach stuurt jou op een aantal momenten tijdens de periode van begeleiding mails met vragen over jouw voortgang. Op elk moment kun je de coach per mail vragen stellen.

Diploma

Als jij het gevoel hebt dat jouw manier van lesgeven sterk is verbetert, is het mogelijk aan de coach te vragen om kosteloos een les te komen bekijken. Bij succes krijg jij van de coach een diploma.

1.3 Leerlinggericht onderwijs toepassen in de praktijk

Als je in jouw lespraktijk merkt dat je vriendelijk en duidelijk lesgeeft en dat je leerlingen ongestoord werken, dan kun je met vertrouwen beginnen aan leerlinggestuurd onderwijs. Daarom geeft VOH het volgende advies: Laat leerlingen eerst de bovenstaande vragenlijsten invullen en doe eerst ervaring op met aan- en bijsturen. Als je merkt dat je leerlingen jouw lessen goed beoordelen en je merkt dat je goed kunt aan- en bijsturen, ga dan pas aan de slag met leerlinggericht onderwijs.

Zelf aan het werk gaan met leerlinggestuurd onderwijs lijkt een grote stap. Die stap verklein je door te bedenken dat onderwijs altijd voor een deel bestaat uit een combinatie van docentgestuurd onderwijs en leerlinggericht onderwijs. Geleidelijk verschuif je steeds meer naar leerlinggestuurd onderwijs. Hoe meer speelruimte je je leerlingen geeft, hoe meer je leerlinggestuurd werkt en hoe meer kans op intrinsieke motivatie bij leerlingen.

Met leerlinggestuurd onderwijs bied je je leerlingen een vorm van zeggenschap over hun eigen leerproces. Daarvoor is het nodig om een aantal voor de leerlingen interessante onderwerpen aan te bieden waaruit ze kunnen kiezen.

Als je hebt besloten om zelf een leerlinggestuurde omgeving te creëren, is het aan te raden om samen te werken met collega’s, studenten of met externe partijen. Het is uiteraard ook mogelijk de coach te raadplegen. Zo leer je van elkaar. Als je samen met collega’s een leerlinggestuurde omgeving samenstelt, is de kans op succes groter dan wanneer je er alleen voorstaat. Je ziet elkaars expertise en leert daarvan. Door af te spreken wie wat voorbereidt en door elkaars lessen te observeren, overzie je het proces gezamenlijk en valt er beter en sneller bij te sturen. Die samenwerking komt bijvoorbeeld van pas bij het verdelen van de volgende taken:

  • Op internet informatie en opdrachten klaarzetten over verschillende onderwerpen.
  • Het  voorbereiden van de manier van toetsen van presentaties.
  • Het zoeken van apps waarmee leerlingen de basisstof bij zichzelf toetsen.
  • Verbeterpunten uit feedback van leerlingen onderling verdelen en verwerken in een volgende cyclus.

Overweeg om eerst op zoek te gaan naar apps waarmee jij en je leerlingen de lesstof toetsen. Rond die apps maak je dan lesmateriaal. Wie weet maak je samen met anderen zelf een app.

Hoe meer onderwerpen je voorbereidt voor leerlingen hoe bewerkelijker en onoverzichtelijker dit kan aanvoelen. VOH adviseert te beginnen met een beperkt aantal onderwerpen. Als je daarmee succes hebt, breid je het aantal onderwerpen in de periodes daarna geleidelijk uit. Je kunt jouw aanbod vraaggestuurd maken door suggesties van je leerlingen voor nieuwe onderwerpen aan jouw aanbod toe te voegen.

Overweeg gebruik te maken van programma’s die (een deel van) het werk al voor jou hebben gedaan zoals: Leerlevels of de Khan Academy.

2 Leerlingen beantwoorden vragen over docent

Hierboven staat een voorbeeld van een korte vragenlijst die je je leerlingen kunt voorleggen. Bij Beoordeling vindt je nog meer opties om feedback te krijgen van je leerlingen

3 Coach beantwoord vragen van cursisten

Na de cursus Vriendelijk orde houden kun je  je coach een half jaar vragen stellen per mail en kun je de online omgeving van VOH blijven gebruiken.