1. Vriendelijk

Vriendelijk is één van de vijf invalshoeken van Vriendelijk orde houden (VOH). Docenten geven op een vriendelijke manier les en maken daarmee orde. Zij geven bewust het goede voorbeeld en zijn hierop aanspreekbaar. Zij creëren een goede sfeer door elke les leerlingen de gelegenheid te geven voor onderling kennismaken.

Ik geef op een vriendelijke manier les en merk dat de meeste leerlingen mijn voorbeeld volgen. Het sociale aspect staat in mijn lessen voorop. Daarom geef ik mijn leerlingen regelmatig de gelegenheid voor onderling kennismaken. Als een leerling de les verstoort, stuur ik gedrag ook weer op een vriendelijk manier aan- of bij. Als iedereen vriendelijk is, voelt je je thuis.

“Dont mistake kindness for weakness” – Rihanna

“Vriendelijkheid is niet mijn zwakte, maar juist mijn kracht” – Stephanie Heeren docent Nederlands.

Nu beantwoorden:

Hoe vriendelijk ben ik nu?

Thuis beantwoorden:

Hoe vriendelijk wil ik in de toekomst zijn?

Vriendelijkheid is nu mijn kracht

Voorbeelden

Testimonials van cursisten

Tekenfilm en informatie over de kern van Vriendelijk orde houden bij de pagina:
Cursus vriendelijk orde houden in de klas

Vriendelijkheid is een van de vijf invalshoeken die bijdragen aan een goede orde.

  1. Vriendelijk (deze pagina)
  2. Duidelijk
  3. Lesinhoud
  4. Observeren
  5. Aansturen en bijsturen

Inleiding

De invalshoek Vriendelijk en de deelgebieden daarvan zijn te zien als losse modules. Met een of meer modules verzorg je een goede sfeer en daarmee maak je orde.

De deelgebieden van deze invalshoek zijn: Voorbeeldfunctie (Toon gewenst gedrag, Gebruik lichaamstaal en Reguleer je energie) en Kennismaken.

Door op een vriendelijke manier les te geven maak je orde. Daarmee geef je je leerlingen het goede voorbeeld en creëer je iedere les momenten waarbij leerlingen met elkaar kennismaken. Zo zorg je voor een goede sfeer. Hierbij de kanttekening dat vriendelijkheid alleen niet volstaat. VOH raadt aan om vriendelijkheid met duidelijkheid te combineren. Pas dan geef je ongestoord les.

Inhoudsopgave

  1. Belang van vriendelijk
    1.1 Wel vriendelijk
    1.2 Niet vriendelijk
    1.3 Starten met vriendelijk
  2. Voorbeeldfunctie
    2.1 Toon gewenst gedrag
    2.2 Gebruik lichaamstaal
    2.3 Reguleer je energie
  3. Kennismaken
  4. Samenvatting
  5. Credits

1 Belang van vriendelijk

1.1 Wel vriendelijk

Wij imiteren elkaars gedrag. Als jij je op een vriendelijk manier opstelt, kun je verwachten dat de meeste leerlingen jouw houding overnemen. Slechts een paar leerlingen die niet kunnen geloven dat een docent werkelijk vriendelijk kan zijn, zullen de les af en toe verstoren.

De pedagoog Philippe Meirieu geeft aan dat het de plicht is van ouders en docenten om weerstand te bieden tegen impulsen van het kind: “De onderwijzer zal het kind geduldig moeten vergezellen op de weg van het leren uitstellen: hij zal het kind moeten leren om niet impulsief direct op alles te reageren met geweld of frustratie. Hij zal het kind moeten leren de tijd te nemen om zichzelf vragen te stellen, te anticiperen, te reflecteren, zijn impulsen te beheersen en zo zijn wilskracht op te bouwen.” Meirieu (2016)

Als het je lukt om tijdens het ‘weerstand bieden aan impulsen van het kind’ vriendelijk te blijven en om leerlingen die dat nodig hebben daarbij te begeleiden, dan geef je ongestoord les.

1.2 Niet vriendelijk

Wij imiteren elkaars gedrag. Stel je je onvriendelijk op dan is te verwachten dat je leerlingen ook jouw onvriendelijkheid overnemen en dat ze zich naar jou toe niet vriendelijk gedragen. Het is dan minder eenvoudig om gedrag van leerlingen bij te sturen en er ontstaat een grimmige sfeer. Daar heeft iedereen last van, zowel de leerlingen als jijzelf. Het is zeer vermoeiend om steeds maar boos te zijn. Jouw plezier in lesgeven verdwijnt.

1.3 Starten met vriendelijk

Vriendelijk

Stel je vriendelijk op, ook al is de groep onrustig. Als je op hun onrust ook weer met onrust reageert (als je hun onrust letterlijk spiegelt), geef je op dat moment niet het goede voorbeeld. De indruk die jij wekt, bepaalt hoe je lessen daarna verlopen.

Starten met een vriendelijke houding kan op ieder moment en gaat makkelijker als je weet dat je daarmee ook weer vriendelijkheid bij je leerlingen terugziet. Vergeet niet tegelijkertijd duidelijk te zijn. Zonder duidelijk te zijn, ben je al snel té toegeeflijk. Té vriendelijk doet afbreuk aan je les. Vandaar dat je vriendelijk combineert met duidelijk:

+ Duidelijk

Als je voor de eerste keer de aandacht hebt van de groep, bespreek je direct het kader (onderdeel van de invalshoek Duidelijk) waarbij je aangeeft dat jij zelf gaat proberen vriendelijk en duidelijk te zijn. Als dat jou niet lukt, mogen jouw leerlingen je daarop aanspreken. Ook geef je aan dat jij omgekeerd van hen vraagt vriendelijk en duidelijk te zijn. Je laat weten dat je hen hierop aanspreekt als dat niet lukt.

Pas dit is besproken en als jij zowel vriendelijk als duidelijk bent, begrijpen je leerlingen dat het noodzakelijk is dat jij een leerling die storend gedrag vertoont, aanstuurt en/of bijstuurt.

Aan de slag

Als het kader is vastgesteld en je hebt kennismaakt met je leerlingen, ga je aan de slag. Bekijk ook de invalshoeken Duidelijk, Lesinhoud, Observeren en Aansturen en bijsturen.

Wil je dat jouw leerlingen ook buiten jouw lokaal van de invalshoek Vriendelijk profiteren? Zet Vriendelijk orde houden dan schoolbreed in (Implementeren).

2 Voorbeeldfunctie

2.1 Toon gewenst gedrag

Docenten houden zich aan het kader dat ze zelf instellen en zijn hierop aanspreekbaarDe meeste leerlingen nemen hun gedrag als vanzelf over. Leerlingen die ook gewenst gedrag tonen, hebben op hun beurt een voorbeeldfunctie voor hun medeleerlingen.

Samen met de andere invalshoeken van Vriendelijk orde houden (VOH) waarmee docenten orde maken,  maakt het goede voorbeeld van docenten het voor iedereen vanzelfsprekend om gewenst gedrag dagelijks in praktijk te brengen.

“Ik toon het gedrag dat in het kader staat beschreven: vriendelijk en duidelijk. Mijn leerlingen nemen mijn houding meestal over. Zo gaat meer aandacht naar de les en komt de lesstof duidelijk over het voetlicht.”

“Bapuji [Mathatma Ghandi, grootvader van Arun] had andere ideeën over opvoeden dan de meeste andere mensen. Hij was van mening dat kinderen meer leerden van het karakter en het voorbeeld van hun leraren dan uit boeken. Hij moest niets hebben van het aloude advies ‘doe wat ik zeg, niet wat ik doe’; hij was ervan overtuigd dat leraren het goede voorbeeld moeten geven als ze iets van hun leerlingen verlangen.” Ghandi (2017)

Lees meer

2.2 Gebruik lichaamstaal

Aanwijzingen geven met lichaamstaal is één van de deelgebieden van VOH die te maken hebben met jouw voorbeeldfunctie en het doorgeven daarvan. Naast Gebruik lichaamstaal zijn dat: Toon gewenst gedrag en Reguleer je energie. Met onhoorbare praktische aanwijzingen met lichaamstaal ondersteunen je de les. Zo gaat alle aandacht naar de les en kun je altijd vriendelijk blijven.

Hoe vaker het lukt om tijdens het lesgeven met lichaamstaal aanwijzingen te geven, hoe minder aanwijzingen de les verbaal onderbreken. Gebaren zijn geschikt om deze aanwijzingen te geven zoals: “jij mag het zeggen , ga zitten, graag aandacht allemaal (vuurtoren), graag zachter praten, Jij mag beginnen, etc” Bekijk voorbeelden van gebaren.

Ik geef onhoorbaar aanwijzingen met lichaamstaal.

Lees meer

2.3 Reguleer je energie

Docenten zijn in staat de eigen energie te reguleren en te doceren. Onder alle omstandigheden blijven zij vriendelijk en duidelijk, ook tijdens uitdagende, dynamische situaties. Leerlingen volgen dit voorbeeld. Vriendelijk orde houden (VOH) reikt docenten en leerlingen een model aan om hun energie te reguleren.

Als de klas druk is, blijf ik rustig en neem hun drukte niet over. Als de klas passief is, straal ik energie uit met als doel dat je leerlingen mijn energie te laten overnemen. Ik ben in staat om emoties zowel te ervaren als los te laten, daarmee maak ik ruimte voor andere emoties. Ik laat een aan de situatie aangepaste hoeveel energie zien.

“Wie niet boos kan worden is een dwaas, wie het niet wil is wijs” (Seneca)

Lees meer

3 Kennismaken

Docenten en leerlingen maken onderling kennis met elkaar en versterken daarmee hun band. Kennismaken komt terug in de werkvormen van elke les.  Zo ontstaat een hechte groep en kan iedereen zich concentreren. 

Ik geef mijn leerlingen onderling in verschillende rollen de gelegenheid voor kennismaken. Als onbekendheid verdwijnt en durft iedereen zich kwetsbaar op te stellen.

Kohlberg’s meest invloedrijke uitkomst [van zijn onderzoek] was dat de kinderen met het grootste morele besef (volgens zijn scorings-methode) degenen waren die regelmatig de gelegenheid kregen voor rolwisseling – om zichzelf te verplaatsen in iemand anders en om van vanuit het perspectief van een ander te kijken naar een probleem.” Haidt (2012)

Lees meer

4 Samenvatting

Als je zowel vriendelijk als duidelijk bent, geef je ongestoord les.

5 Credits

Peter van der Bosch – Rapper
Samen met Johan ’t Hart heeft Peter muzieklesgegeven op het PNC en meegewerkt aan 16 projecten op basisscholen en middelbare scholen. Hij was in staat om altijd vriendelijk en rustig te blijven ook al waren de projecten uitdagend. Zijn vriendelijke houding is de grondslag van Vriendelijk orde houden.
Enero Moestalam – Kwaliteitszorg HkA / Docent dans Enero  gaf Johan ’t Hart de opdracht een les alleen maar op lichaamstaal te letten. Voor Johan ’t Hart ging een wereld open. Hij zag direct hoe zijn leerlingen zich voelden en kon daarom beter op ze reageren. Met deze vraag aan Johan heeft Enero ervoor gezorgd dat Observeer lichaamstaal en Gebruik lichaamstaal nu modules zijn van  Vriendelijk orde houden.