Zelfstudie Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Welkom op de zelfstudiepagina van Vriendelijk orde houden. We delen alle informatie gratis en vrijblijvend met de bezoekers van deze website. Indien je vragen hebt kun je contact met ons opnemen. Je kunt je natuurlijk ook altijd aanmelden voor een persoonlijke cursus.

Bij deze website kiezen wij voor een specifieke indeling van informatie en geven wij suggesties voor een volgorde waarin je die informatie tot je kunt nemen en verwerken. Wij raden je aan om eerst de onderstaande lees- en werkwijzer te lezen voordat je aan de slag gaat met ons cursusmateriaal.

Nieuwsbericht op deze site over de module Zelfstudie

1. Modules die bijdragen aan orde

De vijf invalshoeken van VOH zijn: Vriendelijk, Duidelijk, Lesinhoud, Observeren en ‘Aansturen en bijsturen’. Elke invalshoek draagt bij aan een goede les.

Vriendelijk staat aan de basis van VOH en staat daarom onderaan in deze afbeelding.

Bij deze afbeelding zie je de vijf invalshoeken als schakels van een ketting. Elke schakel is onmisbaar.

De kleuren zijn overgenomen van een stoplicht. Met alles wat groen is, voorkom je ordeverstoringen en laat je de les goed verlopen. Met A+B, met de kleuren oranje en rood, stop je gedrag dat de les verstoort. Dat doe je eerst met aanwijzingen met lichaamstaal, dan met Tips en indien nodig met een Tijdrovende opdracht.

Deze vijf invalshoeken én de deelgebieden die daaronder vallen, zijn te zien als losse modules. Elementen uit deze modules integreert je in jouw bestaande manier van lesgeven. Met deze invalshoeken maak je orde.

Bekijk hier de Poster van VOH met een overzicht van de vijf invalshoeken en de daarbij horende deelgebieden.

Succes met het uitproberen en invoegen van onze modules in jouw manier van lesgeven!

2. Terminologie Vriendelijk Orde Houden

Gaandeweg is Vriendelijk orde houden (VOH) gebruik gaan maken van jargon. Sommige termen bedachten wij zelf: Handelingsladder, Tijdrovende opdracht, Spiegelmap, Spiekbrief. Andere zijn bedacht of als eerste genoemd door cursisten: Motivatiecoach, Tip en Tipboek, Verwachtingsmanagement. Weer andere termen zijn overgenomen van Gert Biesta: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming.

De pagina ‘Gebruikte termen – Jargon‘ geeft uitleg over deze termen en is te vinden onder het tabblad ‘Over ons’. Als je daarop klikt zie je in het uitklapmenu dat dan verschijnt de link naar de pagina met onze definities van deze termen.

Het gebruik van de Hoofdletter voor bepaalde termen

  1. Termen die specifiek zijn bedacht voor VOH schrijven wij met een hoofdletter om aan te geven dat VOH hier een betekenis aan geeft die afwijkt van wat je zonder voorkennis zou verwachten: Tip, Tipboek, Spiekbrief, Spiegelmap, Handelingsladder, Tijdrovende opdracht.
  2. Bij deze site schrijven wij consequent de drie domeinen (onderwijsdoelen) van Gert Biesta met een hoofdletter om aan te geven dat Vriendelijk orde houden in de klas aan elk domein een aangepaste formulering geeft: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming.
    Vergelijking de definitie van Biesta met die van VOH

3. Volgorde van werken

Het staat iedereen vrij om zelf een weg te vinden in onze informatie. Wij raden deze volgorde van werken aan:

  1. Lees eerst deze pagina in zijn geheel. Hierin vind je aanwijzingen voor het zelf bestuderen van het materiaal op deze site.
  2. Lees vervolgens de overkoepelende Inleiding van de cursus met daarin de introductie van de vijf invalshoeken en de bijbehorende deelgebieden.
  3. Bekijk regelmatig voor de samenhang van alle elementen van Vriendelijk orde houden de afbeelding met het overzicht.

Nadat je voor ‘zelfstudie’ hebt gekozen, zie je rechts een menu waarmee je alle invalshoeken en deelgebieden kunt bereiken.

Om niet te verdwalen in al deze informatie gebruik je het  kruimelspoor bovenaan de pagina dat begint met de tekst ‘U bevindt zich hier’.

Een belangrijk hoofdstuk is  ‘Gebruik lichaamstaal‘ Dit hoofdstuk splitst zich uit in twee deelgebieden: ‘Aanwijzingen met lichaamstaal‘ en ‘Aansturen met lichaamstaal‘ met daarbij instructie over gebaren die je daarbij kunt gebruiken.

4. Starten met een onderdeel van VOH

Elke invalshoek van VOH, en elk deelgebied daarvan is te beschouwen als een losse module. Elke module heeft de vaste rubriek Belang van….  met daarbij een paragraaf ‘Starten met …..’.  Een voorbeeld van zo’n advies: Een groep die je voor het eerst ziet, ontvang je vriendelijk (hoe ze zich ook gedragen). Vervolgens bespreek je het kader (Vriendelijk + Duidelijk) met de groep.

Kies eerste een invalshoek. Bij deze link: Hoe start je met Vriendelijk orde houden vind je informatie over wat de invalshoeken voor jou kunnen betekenen zodat je kunt bepalen met welke invalshoek je wilt beginnen. Kies vervolgens een deelgebied van deze invalshoek en ga daarmee aan de slag.

Bij deze link: Starten met aan- en bijsturen tref je meerdere opties aan hoe je met aansturen en bijsturen kunt beginnen.

Bepaal ook of VOH alleen bedoeld is voor jou of dat je VOH wilt delen met collega’s:

  1.  Orde Makenvijf invalshoeken (modules) van VOH: Vriendelijk, Duidelijk, Lesinhoud, Observeren en ‘Aansturen en bijsturen’. Elke invalshoek bestaat uit een aantal losse modules.
  2. Schoolbreed implementeren behandelt hoe je VOH implementeert op school of bij jouw opleidingsinstituut.

5. Vaste rubrieken per module

  • Samenvatting module (invalshoek of deelgebied) / Affirmatie / Anekdote-Citaat
  • Vraag naar huidige- en toekomstige manier van lesgeven
  • Introductievideo
  • Voorbeelden die horen bij de invalshoek
  • Inleiding
  • Inhoudsopgave
  • Belang van een module + hoe je ermee start
  • Content van de module
  • Bijzonderheden
  • Samenvatting
  • Afbeelding van een lampje met daarbij suggesties die je in je les kunt toepassen.
  • Video
  • Credits

De herkomst van nieuwe inzichten van VOH tref je onderaan elke module aan onder het kopje ‘Credits’. Daar zie je welke cursist of deskundige een nieuw aspect voor VOH heeft ingebracht.

Bij citaten verwijzen wij met een link naar gebruikte literatuur. Daar staan de auteurs met de titel van hun boek + het jaartal waarin hun boek of publicatie is uitgekomen. Soms verwijzen we naar een website of naar een afbeelding.

6. Aanspreekvorm

  1. Elke module begint met een dikgedrukte alinea in de derde persoon meervoud: …..docenten… om aan te geven dat deze module voor alle docenten is bedoeld.
  2. Direct na de eerste alinea volgt een alinea in de eerste persoon enkelvoud: …..ik…
    De zin is zo geformuleerd dat het lijkt alsof jij aan het woord bent en dat je de invalshoek al toepast. Je kunt je door deze zin voorstellen wat je bereikt als je deze module in jouw stijl van lesgeven opneemt (affirmatie, niet te verwarren met een citaat).
  3. Daarna volgt meestal een schuingedrukt citaat met bronvermelding.
  4. Vervolgens een vraag over je huidige aanpak, deze dient als nulmeting. Je beschrijft bij deze vraag je huidige manier van werken wat betreft deze module. Interpreteer deze vraag als volgt: “Wat doe ik nu al goed m.b.t deze module?”
  5. Dan een vraag over de toekomstige aanpak. Deze vraag gaat over de veranderingen die je zelf wilt aanbrengen of al hebt aangebracht. Interpreteer deze vraag als volgt: “Welke verbeteringen/aanvullingen breng ik aan bij mijn lessen of bij de school als geheel”.
    Lees meer bij ‘Cursist gestuurde cursus’. Daar lees je hoe je dit type vragen ook kunt voorleggen aan je leerlingen als zij starten met een leerling gestuurde manier van werken. Meer informatie hierover bij de invalshoek Lesinhoud.
  6. Daarna gaat de tekst verder in tweede persoon: ……je……
    ‘Je’ vervangt dan zowel ‘docenten als leerkrachten’.

7. Verschillen primair en voortgezet onderwijs

Er zijn veel overeenkomsten tussen voortgezet- en primair onderwijs maar er zijn ook verschillen. Als wij deze verschillen benoemen zie je twee kolommen: PO en VO.

8. Verschillen docent gestuurd onderwijs en leerling gestuurd onderwijs

Vriendelijk orde houden pleit ervoor om docent gestuurd onderwijs af te wisselen met leerling gestuurd onderwijs.

Meestal is de informatie op deze site zowel van toepassing op docent gestuurd onderwijs (frontaal lesgeven waarbij jij de leiding hebt) als op leerling gestuurd onderwijs (zelfstandig werken waarbij elke leerling een eigen koers uitzet). Zijn er verschillen in aanpak voor docent- en leerling gestuurd onderwijs, dan splitsen wij de informatie uit in twee kolommen met elk een eigen afbeelding: baret of pet.

Docent gestuurd

Leerling gestuurd

Bekijk een aantal voorbeelden waarin we verschillen aangeven tussen docent gestuurd en leerling gestuurd onderwijs:

Aanwijzingen met lichaamstaal

Reguleer je energie

Aansturen met lichaamstaal

Toepassingen Tips

Stilleggen van de les

Samenwerken

Spiegelmap

Lees over deze verschillen bij dit blog.

9. Verschil preventief en curatief

VOH onderscheidt preventieve acties waarmee je ervoor zorgt dat er in het algemeen minder verstoringen voorkomen.
Hoe je ook lesgeeft, er kan altijd een verstoring plaatsvinden. De manier waarop je die verstoring oplost, noemt VOH curatief.

Lees meer over het onderscheid preventief/curatief.

10. Hulpmiddelen VOH

Vriendelijk orde houden raadt aan de nu volgende hulpmiddelen te gebruiken ter ondersteuning van jouw manier van lesgeven. Eerst volgt een beschrijving en daarna van elk van de genoemde punten een bijbehorende afbeelding.

  1. Met het kader roep je iedereen op (dus ook jezelf) om altijd vriendelijk en duidelijk te zijn.
  2. Met de smileys heet je iedereen welkom en stel je iedereen op zijn gemak.
  3. Met de Spiegelmap tel je het aantal Tips dat je binnen een les geeft en geef je jouw grens aan.
  4. Met de map voor verwachtingsmanagement geef de werkhouding aan van je leerlingen per werkvorm.

1 Kader Meer info

2 Smileys

3 Spiegelmap Meer info

4 Map voor Verwachtingsmanagement Meer info

11. Evaluatie docent doelen VOH

Met deze vragenlijsten beoordeel je in hoeverre je je doelen hebt bereikt.

  1. Korte vragenlijst
  2. Uitgebreide vragenlijst
  3. Je vraagt leerlingen deze vragen te beantwoorden.

Met de antwoorden op deze vragen verbeter je jouw manier van lesgeven en je lesmateriaal.

12. VOH schoolbreed implementeren

Met deze twee links:

  1. Schoolbreed implementeren
  2. Orde maken

implementeer je Vriendelijk orde houden schoolbreed.

Is deze cursus ook iets voor je collega’s? Ook zij kunnen zich aanmelden voor een persoonlijke cursus!

13. Credits

Michel Couzijn – Docentenopleider UvA

Michel raadde VOH bij elke module te vragen naar de huidige lespraktijk en de plannen voor de toekomstige lespraktijk.

Ellen van Kooten – Docentenopleider HvA

De uitgebreide vragenlijst waarmee je beoordeelt in hoeverre de door jou gestelde doelen zijn bereikt, is een variatie op een vragenlijst van de HvA die ons ter beschikking is gesteld door Ellen van Kooten.