Zelfstudie Vriendelijk Orde Houden in de Klas

Welkom op de zelfstudie pagina’s van de cursus Vriendelijk orde Houden. We delen alle informatie gratis en vrijblijvend met de bezoekers van deze website. Indien je vragen hebt kun je contact met ons opnemen of je kunt je aanmelden voor een uurtje online begeleiding. Je kunt je natuurlijk ook altijd aanmelden voor een persoonlijke cursus.

Bij het maken van deze cursus kiezen wij voor een specifieke indeling van informatie en geven wij suggesties voor een volgorde waarin je die informatie tot je neemt en verwerkt. Wij raden je aan om eerst de onderstaande lees- en werkwijzer te lezen voordat je aan de slag gaat met het cursusmateriaal.

1. Modules die bijdragen aan orde

De vijf invalshoeken van VOH zijn: Vriendelijk, Duidelijk, Lesinhoud, Observeren en ‘Aansturen en bijsturen’. Elke invalshoek is een vitaal onderdeel van een goede les, een onmisbare schakel.

Deze invalshoeken én de deelgebieden die daaronder vallen, zijn te zien als losse modules die je integreert in jouw bestaande manier van lesgeven. Met deze modules maak je orde.

Bekijk hier de Poster van VOH met een overzicht van alle modules.

Succes met het uitproberen en invoegen van onze modules in jouw manier van lesgeven!

2. Terminologie Vriendelijk Orde Houden

Gaandeweg is Vriendelijk orde houden (VOH) gebruik gaan maken van jargon. Sommige termen bedachten wij zelf. Handelingsladder, Tijdrovende opdracht, Spiegelmap, Spiekbrief. Andere zijn bedacht of als eerste genoemd door cursisten: Motivatiecoach, Tip, Tipboek, Verwachtingsmanagement. Weer andere termen zijn ons aangereikt door Gert Biesta: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming.

De pagina ‘Gebruikte termen – Jargon‘ geeft uitleg over deze termen en is direct te bereiken via het menu ‘Over ons’. Als je daarop klikt zie je in het uitklapmenu onderaan de link naar de pagina met onze definities van deze termen.

Het gebruik van de Hoofdletter voor bepaalde termen

  1. Termen die specifiek zijn bedacht voor VOH schrijven wij met een hoofdletter om aan te geven dat VOH hier een betekenis aan geeft die afwijkt van wat je zonder voorkennis zou verwachten: Tip, Tipboek, Spiekbrief, Spiegelmap, Handelingsladder, Tijdrovende opdracht.
  2. Bij deze site schrijven wij consequent de drie domeinen (onderwijsdoelen) van Gert Biesta met een hoofdletter om aan te geven dat Vriendelijk orde houden in de klas aan elk domein een aangepaste formulering geeft: Kwalificatie, Socialisatie en Persoonsvorming.
    Vergelijking eerdere en definitie VOH

3. Volgorde van werken

Het staat iedereen vrij om zelf een weg te vinden door onze informatie. Wij raden deze volgorde van werken aan:

  1. Lees eerst deze ‘Lees- en werkwijzer’.
  2. Lees vervolgens de overkoepelende Inleiding van de cursus met daarin de introductie van de vijf invalshoeken en de bijbehorende deelgebieden.
  3. Bekijk regelmatig voor de samenhang van alle elementen van Vriendelijk orde houdende de afbeelding met het overzicht.

Aan de rechterkant vindt je naast het cursusmateriaal een menu waarmee je alle onderdelen kunt bereiken.

Om niet te verdwalen in de veelheid van informatie gebruik je het  kruimelspoor bovenaan de pagina dat begint met ‘U bevindt zich hier’.

Een belangrijk hoofdstuk is  ‘Gebruik lichaamstaal‘ Dit hoofdstuk splitst zich uit in twee deelgebieden: ‘Aanwijzingen met lichaamstaal‘ en ‘Aansturen met lichaamstaal‘ met daarbij instructie over gebaren die je daarbij kunt gebruiken.

Succes met ontwikkelen van stijl van lesgeven met daarin elementen van Vriendelijk orde houden.

4. Starten met een onderdeel van VOH

Elke invalshoek, en elk deelgebied daarvan is te beschouwen als een losse module. Elke module heeft de vaste rubriek ‘Starten met …..’. Daarin geven we aan wat het belang van deze module is en hoe je ermee start. Een voorbeeld van zo’n advies: Een groep die je voor het eerst ziet, ontvang je vriendelijk (hoe ze zich ook gedragen). Vervolgens bespreek je het kader met de groep.

Kies eerste een invalshoek. Bij deze link: Hoe start je met Vriendelijk orde houden vind je informatie over wat de invalshoeken voor jou kunnen betekenen zodat je kunt bepalen welke invalshoek je wilt beginnen. Kies vervolgens een deelgebied van deze invalshoek en ga daarmee aan de slag.

Bij deze link: Starten met aan- en bijsturen tref je meerdere opties aan hoe je met aansturen en bijsturen kunt beginnen.

Bepaal ook of VOH alleen bedoeld is voor jou of dat je VOH wilt delen met collega’s.

  1.  Orde Makenvijf invalshoeken (modules) van VOH: Vriendelijk, Duidelijk, Lesinhoud, Observeren en ‘Aansturen en bijsturen’. Elke invalshoek bestaat uit een aantal losse modules.
  2. Schoolbreed implementeren behandelt hoe je VOH implementeert op school of bij jouw opleidingsinstituut.

5. Vaste rubrieken per module

  • Samenvatting module (invalshoek of deelgebied) / Affirmatie / Anekdote-Citaat
  • Vraag naar huidige- en toekomstige manier van lesgeven
  • Introductievideo
  • Voorbeelden die horen bij de invalshoek
  • Inleiding
  • Inhoudsopgave
  • Belang van een module + hoe je ermee start
  • Content van de module
  • Bijzonderheden
  • Samenvatting
  • Afbeelding van een lampje met daarbij suggesties die je in je les kunt toepassen.
  • Video
  • Credits

Nieuwe inzichten komen altijd ergens vandaan. Onderaan elke module tref je een kopje ‘Credits’ aan. Daar zie je welke cursist of deskundige een nieuw aspect voor VOH heeft ingebracht.

Als wij een citaat gebruiken geven wij dit aan met een link naar gebruikte literatuur. Daar staan de auteurs met de titel van hun boek + het jaartal waarin hun boek of publicatie is uitgekomen. Soms verwijzen we naar een website of naar een afbeelding.

6. Aanspreekvorm

  1. Elke module begint met een dikgedrukte alinea in de derde persoon meervoud: …..docenten… om aan te geven dat deze module voor alle docenten is bedoeld.
  2. Direct na de eerste alinea volgt een schuingedrukte alinea. Deze alinea staat in de eerste persoon enkelvoud: …..ik…
    De zin is zo geformuleerd dat het lijkt alsof jij aan het woord bent en dat je de invalshoek al toepast. Je kunt je door deze zin voorstellen wat je bereikt als je deze module in jouw stijl van lesgeven opneemt (affirmatie).
  3. Daarna volgt meestal een citaat.
  4. Vervolgens een vraag over je huidige aanpak, deze dient als nulmeting. Je beschrijft bij deze vraag je huidige manier van werken wat betreft deze module. Interpreteer deze vraag als volgt: “Wat doe ik nu al goed m.b.t deze module?”
  5. Dan een vraag over de toekomstige aanpak. Deze vraag gaat over de veranderingen die je zelf wilt aanbrengen of al hebt aangebracht. Interpreteer deze vraag als volgt: “Welke verbeteringen/aanvullingen breng ik aan bij mijn lessen of bij de school als geheel”.
    Lees meer bij ‘Cursistgestuurde cursus’. Dit dit type vragen kun je ook voorleggen aan je leerlingen als zij starten met een leerlinggestuurde manier van werken. Meer informatie hierover bij de invalshoek Lesinhoud.
  6. Daarna gaat de tekst verder in tweede persoon: ……je……
    ‘Je’ vervangt dan zowel ‘docenten als leerkrachten’.

7. Verschillen primair en voortgezet onderwijs

Er zijn veel overeenkomsten tussen voortgezet- en primair onderwijs maar er zijn ook verschillen. Deze verschillen laten wij zien in twee kolommen: PO en VO.

8. Verschillen docentgestuurd onderwijs en leerlinggestuurd onderwijs

Meestal is de informatie op deze site zowel van toepassing op docentgestuurd onderwijs (frontaal lesgeven waarbij jij de leiding hebt) als op leerlinggestuurd onderwijs (zelfstandig werken waarbij elke leerling een eigen koers uitzet). Als er verschillen zijn wat betreft jouw inbreng bij beide werkvormen, geven wij die verschillen aan met een afbeelding van een baret en een pet. Op de volgende plaatsen meer informatie over deze verschillen:

Aanwijzingen met lichaamstaal

Reguleer je energie

Aansturen met lichaamstaal

Toepassingen Tips

Stilleggen van de les

Samenwerken

Spiegelmap

Lees over deze verschillen bij dit blog.

9. Verschil preventief en curatief

VOH onderscheid preventieve acties waarmee je ervoor zorgt dat er in het algemeen minder verstoringen voorkomen.
Hoe je ook lesgeeft, er kan altijd een verstoring plaatsvinden. De manier waarop je die verstoring oplost noemt VOH curatief.

Lees meer over het onderscheid preventief/curatief.

10. Hulpmiddelen VOH

Vriendelijk orde houden raad je aan deze hulpmiddelen te gebruiken ter ondersteuning van jouw manier van lesgeven.

  1. Met het kader roep je iedereen op (dus ook jezelf) om altijd vriendelijk en duidelijk te zijn.
  2. Met de smileys heet je iedereen welkom en stel je iedereen op zijn gemak.
  3. Met de Spiegelmap tel je het aantal Tips dat je binnen een les geeft en geef je jouw grens aan.
  4. Met de map voor verwachtingsmanagement geef de werkhouding aan van je leerlingen per werkvorm.
  5. Per les maak je een agenda zodat je leerlingen weten wat er die les op het programma staat.

1 Kader Meer info

2 Smileys

3 Spiegelmap Meer info

4 Map voor Verwachtingsmanagement Meer info

5 Overzicht werkzaamheden / agenda.

11. Evaluatie docent doelen VOH

Met deze vragenlijst schat je in hoeverre je doelen van VOH hebt bereikt.

Aan je leerlingen vraag je om deze vragen te beantwoorden.

12. VOH schoolbreed implementeren

Als je deze twee links combineert:

  1. Schoolbreed implementeren
  2. Orde maken

biedt dat mogelijkheden om Vriendelijk orde houden schoolbreed te implementeren.

Is deze cursus ook iets voor je collega’s? Ook zij kunnen zich aanmelden voor een persoonlijke cursus!

13. Credits

Michel Couzijn – Docentenopleider UvA

Michel raadde VOH bij elke module te vragen naar de huidige lespraktijk en de plannen voor de toekomstige lespraktijk.

Ellen van Kooten – Docentenopleider HvA

De vragenlijst waarmee een docent beoordeelt in hoeverre de doelstellingen VOH zijn bereikt, is een variatie op een vragenlijst van de HvA die ons ter beschikking is gesteld door Ellen van Kooten.