Pedagogiek – Meirieu

“Henri Marion, fervent verdediger van ‘actieve methoden’ en slachtoffer van felle kritiek omdat hij zich ‘schuldig maakte’ aan de pedagogiek, noteerde al in 1888 resoluut: ‘Het is goed wanneer de meester altijd de heuristische vorm, waarvan het risico de wanorde en het gebrek aan samenhang is, afwisselt met de demonstratieve vorm (samenvattingen, groepswerken), die tot doel heeft om te zorgen voor orde in de geest en de organisatie van verworven ideeën’ (Hameline, 2002)” Meirieu (2016)

Volwassen worden

De overgang van kind naar volwassene is volgens Meirieu een geleidelijk proces. Hoe ouder de leerlingen, hoe meer vrijheid ze aankunnen. Daarbij is het de taak van de pedagoog het kind enerzijds kennis te laten maken met de cultuur en anderzijds te leren omgaan met vrijheid. Deze paradoxale situatie, dit hinken op twee gedachten, speelt voortdurend mee bij het werk van een pedagoog. Door zowel cultuur als vrijheid aan te bieden, helpt de pedagoog de leerling zich te ontwikkelen van kind tot een volwassene die zichzelf kan redden in de samenleving.
Ook voor de pedagoog zelf is het nuttig om kennis te nemen van cultuur. Wijsheid over opvoeden en onderwijzen is volgens Meirieu zo oud als de mensheid. Daarom raadt hij pedagogen aan kennis te nemen van klassieke verhalen (Kronos, Gaia, Socrates).

Model Meirieu

In het model van Meirieu is te zien dat drie elementen bepalend zijn voor het werk van een pedagoog.

1. Doelen (Axiologie)
2. Praktijk (Praxeologie)
3. Wetenschap

Met dit model toont hij aan dat alle elementen onontbeerlijk zijn:

Axiologie

De doelen van een pedagoog verschuiven in de loop van de tijd. Meer leservaring biedt kansen voor nieuwe doelen.
Bij het bepalen van doelen is het karakter van de pedagoog een bepalende factor. In dit schema is dit niet direct te plaatsen. Als ik zou moeten kiezen zou ik het karakter van de pedagoog plaatsen bij axiologie. De pedagoog heeft niet alleen als doel leerlingen op te voeden maar voedt door les te geven ook zichzelf op wat weer kan leiden te nog betere resultaten. Hierbij past het eerder genoemde bestuderen van de klassieken. Aan deze oproep om je zelf als docent op te voeden, refereert ook Schafer met zijn negende maxime.

Praxeologie

Een pedagoog bepaalt de vormgeving van een lespraktijk rekening houdend met de volgende factoren:
Leerlingenpopulatie, schoolleiding, collega’s, onderwijsondersteunend personeel, instituties,
lesrooster, inrichting lokaal, faciliteiten in het lokaal, lokaalwisselingen, methoden.
Voor het realiseren van de doelen optimaliseert de pedagoog in samenwerking met de schoolleiding het geheel van deze factoren.

Wetenschap

Resultaten van onderzoek naar de effectiviteit van de eigen lespraktijk geven aanleiding tot aanpassingen van lesmateriaal en lesdoelen. Zonder de feedback, zonder onderzoek, zonder je leerlingen vragen te stellen over jouw manier van lesgeven, zie je mogelijke vernieuwing over het hoofd.

Verwaarloos je één van de drie genoemde elementen dan ontstaan problemen als ideologie, onvermogen en blindheid.

Schoolbrede activiteiten

Volgens Meirieu is het de taak van een pedagoog een groep te bezielen en te begeleiden naar autonomie die ze nodig hebben als volwassenen. Meirieu pleit voor schoolbrede activiteiten. De samenhang en de persoonlijk rol die een leerlingen bij dit soort activiteiten innemen, helpt de leerling volwassen te worden en zich te verhouden tot anderen.

Het verband tussen Meirieu en Vriendelijk Orde Houden

Axiologie komt terug bij Onderwijsdoelen

Wetenschap komt terug bij Beoordeling

Praxeologie komt o.a. terug bij Aansturen en Bijsturen.