Introductie

Een cursus en online materiaal voor docenten waarmee ze doelgericht een veilige omgeving creëren en hun leerlingen de kans bieden (een deel van) hun eigen leerproces aan te sturen.
Deze manier van orde (maken én) houden is inmiddels toegepast door leerkrachten, docenten en begeleiders van het PO, VO, Mbo, Hbo, leraren opleiding en naschoolse opvang.

Bijsturen zonder boos te worden begint met orde maken. Bij orde maken hoort onder andere kennismaken en het afspreken van een kader.  Pas als het kader duidelijk is, stuurt de docent indien nodig bij, ook weer zonder boos te worden. Leerlingen geven aan dat zij deze manier van orde houden prettiger vinden dan wanneer docenten boos zijn en er geen orde is in de klas. Zo ontstaat er ruimte om lessen inhoudelijk te verbeteren.

Ontspannen en effectief lesgeven met Vriendelijk orde houden

Orde houden is een vraagstuk waarmee iedere docent te maken krijgt. Er zijn vele manieren om orde te houden. Vriendelijk orde houden helpt docenten om hiermee aan de slag te gaan en voor zichzelf een duidelijk structuur aan te brengen op het gebied van orde houden.

Vriendelijk orde houden geeft een docent handvatten om zowel vriendelijk als duidelijk les te geven. Daarmee creëren ze een veilige en vriendelijke leeromgeving, zodat talenten tot hun recht komen en iedereen kan zijn wie die is.

Als eerst gaan docenten zowel bij de cursus als in de praktijk aan de slag met Orde Maken: laat boosheid achterwege en vervang die door vriendelijkheid + duidelijkheid.

De tweede stap is Orde Houden: stuur bij op een vriendelijke en duidelijke manier, zonder boos te worden.
Indien nodig werkt een docent hierbij samen met ouders en schoolleiding.

Een derde en belangrijke stap kan worden genomen als de sfeer, werkhouding en of gedrag verbeteren. Er is dan ruimte voor nieuwe werkvormen en inhoudelijke verbeteringen met eigenaarschap van leerlingen over hun eigen leerproces.

Bekijk nu de onderstaande film over het combineren van twee pedagogische invalshoeken: vriendelijk en duidelijk
In deze film komen twee verschillende typen docenten naar voren:

  1. De te toegeeflijke docent
    Sommige docenten sturen gedrag van leerlingen niet of te laat bij en geven hiermee een vrijbrief voor ongewenst gedrag. Het is mogelijk dat deze docenten de confrontatie met de leerlingen uit de weg gaan (voordeel: geen confrontatie, nadeel: verstoringen).
  2. De te strenge docent
    Sommige docenten zijn te streng en stellen daarmee de band met de leerlingen op de proef. (voordeel: geen verstoringen, nadeel: verstoorde relatie)

Een docent kan “vriendelijk ten koste van duidelijk” (=toegeeflijk) zijn, of “duidelijk ten koste van vriendelijk” (=streng). In deze film geven wij aan dat je door zowel vriendelijk als duidelijk te zijn deze valkuilen kunt vermijden.

De film is te bekijken in het Engels en in het Nederlands

Vriendelijk orde houden helpt docenten eerst bij het vinden van antwoorden op vragen die te maken hebben met veiligheid en vertrouwen:

  • Hoe krijg ik een betere band met mijn leerlingen?
  • Hoe geef ik het goede voorbeeld?
  • Hoe stuur ik op een vriendelijke én efficiënt manier bij als een leerling mijn voorbeeld niet overneemt?
  • Hoe voorkom ik dat ik leerlingen eruit stuur en daarmee de band met deze leerlingen beschadig?

De manier van werken van de cursus zet de docenten op het spoor om leerlingen eigenaar te maken van hun eigen leerproces. Tijdens de cursus maken deelnemers kennis met een manier van werken genaamd: self-assessment. Met deze manier van werken gaan ze zelfstandig aan het werk. Als deze manier van werken bevalt, kan een docent beslissen om (in samenwerking met collega’s)  leerlingen ook op deze manier te laten werken:

  • Hoe zet ik mijn leerlingen met interessante werkvormen constructief aan het werk?
  • Hoe introduceer ik werkvormen met rolwisselingen zodat de leiding kan wisselen?
  • Hoe stel ik mijn leerlingen in staat om keuzes te maken zodat ze eigenaar worden van en of sturing geven aan hun eigen leerproces?

Samenvatting: Om de juiste combinatie te vinden van vriendelijk en duidelijk begint een docent in de eigen lespraktijk met Orde Maken. Na een of twee lessen Orde Maken volgt ook Orde Houden. In het onderstaande conceptuele model staan alle onderwerpen die aan bod komen bij de cursus en bij het online materiaal.

Toelichting bij de kleuren die zijn gebruikt in dit conceptuele model van een gezicht:
Orde Maken = groen
Orde houden = geel

Voor de indeling van deze cursus in Orde maken en Orde houden zijn wij Gert Biesta dank verschuldigd. Gert Biesta is hoogleraar en onderwijspedagoog. Hij heeft ons de tip gegeven om orde houden uit te splitsen in orde maken en orde houden:
‘Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor de orde in de klas? En gaat het niet meer om orde maken en geven dan om orde houden?’