Vriendelijk: inleiding
Op deze pagina
Docenten geven les op een vriendelijke manier. Leerlingen nemen deze houding vaak over.
Ik neem bewust een vriendelijke houding aan en blijf rustig wanneer ik een leerling aanspreek op gedrag of inzet.
Verwar vriendelijkheid niet met zwakte”. – Rihanna
De pedagoog Philippe Meirieu geeft aan dat het de plicht is van ouders en docenten om weerstand te bieden tegen impulsen van het kind:
De onderwijzer zal het kind geduldig moeten vergezellen op de weg van het leren uitstellen: hij zal het kind moeten leren om niet impulsief direct op alles te reageren met geweld of frustratie. Hij zal het kind moeten leren de tijd te nemen om zichzelf vragen te stellen, te anticiperen, te reflecteren, zijn impulsen te beheersen en zo zijn wilskracht op te bouwen.” Meirieu (2016)
Introductievideo
Voor meer informatie bekijk hier onze overige introductievideo’s.
Huidige aanpak:
Hoe vriendelijk geef ik nu les?
Toekomstige aanpak:
Hoe vriendelijk wil ik in de toekomst lesgeven?
Inleiding
‘Vriendelijk’ is de eerste van de vijf invalshoeken van Vriendelijk Orde Houden (VOH).
Afbeelding 7: vriendelijk (overzicht)
Vriendelijk is een voorwaarde, een onmisbaar onderdeel van jouw manier van lesgeven. Met een rustige houding – ook wanneer je een leerling aanspreekt op gedrag of inzet – ontstaat niet alleen een goede verstandhouding met je leerlingen, maar ook rust in de klas.
Leerlingen spiegelen het gedrag van hun docent en verkennen tegelijkertijd de grenzen. Daarom is het belangrijk dat jij de toon zet. Als jij je vriendelijk opstelt, zul je zien dat de meeste leerlingen jouw vriendelijke houding overnemen. Wanneer een leerling jouw grens verkent, stuur je deze leerling op rustig en planmatig aan en bij. Zo geef je steeds het voorbeeld van gewenst gedrag. (zie Aansturen en Bijsturen)
Afbeelding 10: de meeste leerlingen nemen jouw gedrag over
Met deze aanpak is vriendelijkheid geen karaktertrek maar een professionele keuze. Het is een bewuste houding waarmee je rust, veiligheid en samenwerking in de klas bevordert.
Als het je lukt om tijdens het ‘weerstand bieden aan impulsen van het kind’ (zie citaat Meirieu bovenaan) vriendelijk te blijven en om leerlingen die dat nodig hebben daarbij te begeleiden, verdwijnt de spanning uit de les en staat de lesinhoud centraal.
Wat leer je bij deze invalshoek concreet? Wat verandert er in de klas?
Deze invalshoek bestaat uit vier modules die je helpen om vriendelijkheid concreet in je lespraktijk toe te passen:
- Bij ‘Toon gewenst gedrag‘ lees je hoe belangrijk het is om leerlingen altijd positief te benaderen, ook in uitdagende situaties.
- Bij ‘Aanwijzingen met lichaamstaal‘ bespreken we hoe je op een rustige manier met je leerlingen communiceert door middel van gebaren. Als je naast het geven van verbale instructie ook non-verbaal communiceert, letten je leerlingen nog beter op.
- Bij ‘Reguleer je emotie‘ kalmeer of activeer je een groep door bewust je emotie te reguleren.
- Bij ‘Kennismaken‘ lees je hoe je leerlingen in verschillende rollen in staat stelt een band met elkaar op te bouwen. Dat doe je door hen de gelegenheid te geven om in verschillende combinaties samen te werken. Als onbekendheid verdwijnt, durft iedereen zich kwetsbaar op te stellen. Als leerlingen elkaar op een positieve manier leren kennen, verbetert de sfeer in de groep en gaat iedereen respectvol met elkaar om.
Vriendelijkheid is niet genoeg. VOH raadt aan dit te combineren met duidelijkheid.
Duidelijkheid schep je onder andere met het Kader en de Driehoek. Met het Kader formuleer je een devies: een duidelijke leidraad voor gedrag in de klas. Met de Driehoek geeft je aan wat je per werkvorm van leerlingen verwacht. Zonder duidelijk te zijn, ben je al snel té toegeeflijk of té vriendelijk en dat doet afbreuk aan je les. Vandaar dat je vriendelijk combineert met duidelijk.
1. Starten met je vriendelijk opstellen
Vriendelijk
Je kunt direct een vriendelijke houding aannemen. Het advies van VOH is om je rustig op te stellen ook al is de groep onrustig. De eerste indruk die jij wekt, bepaalt hoe je lessen daarna verlopen. Als je je daarnaast ook duidelijk opstelt, zul je merken dat je leerlingen zich respectvol gaan opstellen.
Duidelijk
Als je voor de eerste keer de aandacht hebt van de groep, bespreek dan direct het ‘Kader’ (deel van de invalshoek ‘Duidelijk’). Pas als dit is besproken, weet iedereen dat het de bedoeling is om zowel vriendelijk als duidelijk te zijn. Je leerlingen begrijpen dan waarom jij een leerling die de les verstoort, aanstuurt en/of bijstuurt. Met de Driehoek geef je aan wat je van leerlingen verwacht bij verschillende werkvormen en gaan leerlingen sneller aan het werk.
Aan de slag
Bekijk de modules van deze invalshoek. Bij ‘Oefenperiode‘ lees je hoe je in drie lessen Vriendelijk Orde Houden introduceert. Als het Kader is vastgesteld en je hebt kennisgemaakt met je leerlingen, ga je aan de slag met de inhoud van de les.
2. Valkuil: reageren vanuit onrust
Als je de onrust van je leerlingen letterlijk spiegelt, dan geef je niet het goede voorbeeld. De kans dat je toch onrustig reageert is groot omdat wij van nature elkaars gedrag imiteren. Wat doe je als een leerling jou op de proef stelt? Word je dan boos? Als je dat doet zullen je leerlingen zich naar jou en naar hun medeleerlingen onvriendelijk opstellen. Het is dan lastig om gedrag van een leerling bij te sturen. Er ontstaat dan een grimmige sfeer waar iedereen last van heeft. Het is zeer vermoeiend om steeds boos te worden. Je plezier in het lesgeven is dan snel verdwenen. Als je boos of bang bent, neem je geen goede beslissingen. Laat daarom boosheid achterwege. Zo voorkom je dat je de verstandhouding tussen jou en je leerlingen beschadigt.
3. Voorbeelden
Stephanie Heeren, docent Nederlands. zij volgde de Cursus Vriendelijk Orde Houden op het Pieter Nieuwland College én ontving een Diploma Vriendelijk Orde Houden.
“Vriendelijkheid is niet mijn zwakte, maar juist mijn kracht”
Meer Testimonials van cursisten
4. Samenvatting
Als je vriendelijk en duidelijk blijft – ook als je een leerling aanspreekt op gedrag of inzet – geef je ongestoord les. Je geeft het goede voorbeeld door emotie te reguleren en aandacht te besteden aan kennismaken. Zo ontstaat rust in de klas en staat de lesinhoud centraal.
5. Credits
| Peter van der Bosch – Rapper met de artiestennaam Tony Scott | Samen met Johan ’t Hart heeft Peter muzieklesgegeven op het Pieter Nieuwland College in Amsterdam. Samen hebben zij 16 projecten op basisscholen en middelbare scholen georganiseerd. Peter was in staat om altijd vriendelijk en rustig te blijven, ook al waren de projecten uitdagend. Zijn houding was voor VOH een voorbeeld. |
